Dlaczego powietrze w ostatnich dniach było bardzo niezdrowe? Ile jeszcze pieniędzy trzeba wydać w programie Czyste Powietrze, by oddychało się lekko?
Ponad miliard złotych ma do wydania w tym roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki w Katowicach – mówi prezes Mateusz Pindel
Ponad miliard złotych będzie miał w tym roku do wydania Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki w Katowicach. Jak mówił w Radiu Katowice jego prezes Mateusz Pindel pieniądze te przeznaczone zostaną przede wszystkim na poprawę jakości powietrza w regionie.
— Dalej mamy przekroczenia, dalej mamy czarne punkty na mapie. Ta walka o czyste powietrze ciągle trwa i będzie trwała, bo my na pewno z tempa, które sobie nadajemy we współpracy z samorządami, we współpracy z naszymi mieszkańcami nie będziemy zwalniać a będziemy przyspieszać — powiedział prezes WFOŚiGW.
Mateusz Pindel zapowiedział przyspieszenie programu "Czyste Powietrze".
— Od 2018 roku do naszego funduszu wpłynęło ponad 148 tysięcy wniosków, to kwota ponad 4 miliardy złotych. Wypłacono już ponad 2 miliardy 100 milionów złotych. 129 tysięcy wniosków o płatność zostało przez nas zrealizowanych, wypłaconych. To naprawdę ogromne środki — powiedział prezes Funduszu.
Wprowadzone w zeszłym roku zmiany w programie to przede wszystkim wsparcie najuboższych energetycznie, prefinansowaniu inwestycji i wymianie kopciuchów na nowoczesne źródła ogrzewania.
Mateusz Pindel: W egzekwowaniu uchwały antysmogowej w Śląskiem potrzebna jest racjonalność.
Od 1 stycznia w województwie śląskim obowiązuje całkowity zakaz kotłów pozaklasowych, bez względu na datę ich produkcji. Obowiązek wymiany obejmuje wszystkie piece poniżej 3., 4. lub 5. klasy. Za złamanie przepisów grozi kara grzywny do 5000 złotych.
Jak mówił w Radiu Katowice prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel skala problemu jest bardzo duża. Z danych Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wynika, że nawet 14 procent budynków jednorodzinnych w województwie może być nadal ogrzewanych pozaklasowymi kotłami.
— Od mieszkańców, od włodarzy zależy czy ten proces będzie przyspieszał, czy on będzie taką stagnacją. Dzisiaj tez jest ten moment kiedy sprawdzamy. Ja jestem za racjonalnością, trzeba w tym wszystkim znaleźć "złoty środek". Dla mnie takim złotym środkiem jest przyspieszenie tej transformacji, pomoc beneficjentom, prezentowanie programów — powiedział prezes WFOŚiGW.
Polski Alarm Smogowy alarmuje, że bezkarność w województwie śląskim jest niemal powszechna – aż 87 procent tego rodzaju wykroczeń w gminach nie kończy się żadną karą.
WFOŚiGW w Katowicach: Zielona pracownia tylko do jutra, od marca program "Ekoprzedszkolak"
W piątek mija termin naboru w konkursie "Zielona Pracownia 2026". Jak mówi prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel celem programu jest wsparcie tworzenia nowoczesnych pracowni przyrodniczych.
— Ale to nie koniec, bo już niedługo ruszy kolejny nasz sztandarowy program pod kątem edukacji ekologicznej – "Ekopracownia pod chmurką" — powiedział prezes WFOŚiGW.
Dofinansowanie może wynieść do 80 procent kosztów kwalifikowanych, maksymalnie to kwota 60 tysięcy złotych.
Mateusz Pindel zapowiedział także kolejny program, tym razem skierowany do przedszkoli – "Ekoprzedszkolak".
— To przede wszystkim takie piękne przestrzenie na świeżym powietrzu, gdzie będzie można i ścieżki edukacyjne, i tablice edukacyjne utworzyć, żeby od najmłodszych lat, od przedszkola żyć w zgodzie z przyrodą, ale tez uczyć się tych dobrych postaw. Jak segregować śmieci, jak oszczędzać energię elektryczną, jak oszczędzać wodę, bo tak naprawdę dzieci najwięcej tej wiedzy chłoną — powiedział prezes Funduszu.
Maksymalna kwota dotacji w tym programie będzie wynosić 50 tysięcy złotych.
Z prezesem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateuszem Pindlem rozmawia Piotr Pagieła.
Państwa i moim gościem jest prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel. Dzień dobry panie prezesie.
Dzień dobry panie redaktorze, dzień dobry radiosłuchaczom.
Parę dni temu pytałem Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, dlaczego jest tak źle skoro jest tak dobrze? Ja tego pytania panu nie zadam, ale dlaczego jest tak jak jest, jeśli w 2026 rok Fundusz wchodzi z rekordowym budżetem ponad miliarda złotych?
Przede wszystkim panie redaktorze to jest odpowiedź na realne potrzeby i też wsłuchiwanie się w głos mieszkańców i naszych partnerów. To jest budżet i oferta naszego Funduszu skrojona pod realne potrzeby, realne programy. Od momentu kiedy do Funduszu moja skromna osoba, że tak powiem, wkroczyła, rozpoczęliśmy cykl rozmów, konsultacji z samorządami, z przedsiębiorcami, spółdzielcami, przedstawicielami związków komunalnych czy też organizacji pozarządowych, w jaki sposób właśnie dostosować tę ofertę i też te środki publiczne, które są dostępne, żeby one odpowiadały na realne potrzeby.
A realne potrzeby przede wszystkim, biorąc pod uwagę mapy stanu powietrza w województwie śląskim, to jest poprawa jakości powietrza. Czy większość tych pieniędzy pójdzie właśnie na to?
Jak najbardziej tak. Tutaj przywołam tylko program „Czyste Powietrze”, bo jesteśmy akurat w takim okresie, że bardzo dużo mówi się o niskiej emisji, o smogu, o likwidacji „kopciuchów”, o uchwale antysmogowej, która jest kolejnym etapem (obowiązuje od 1 stycznia) i tutaj naprawdę bardzo duże środki na ten program unijne. Ja tylko przypomnę, od 2018 roku do naszego Funduszu wpłynęło ponad 148 tysięcy wniosków. To kwota ponad 4 miliardy złotych.
Wydanych? Wypłaconych?
Wypłaconych to już ponad 2 miliardy 100 milionów złotych. 129 tysięcy wniosków o płatność zostało przez nas zrealizowanych, wypłaconych. To naprawdę ogromne środki panie redaktorze. Oczywiście ktoś zada czy pan zada pytanie, że dalej mamy przekroczenia, dalej mamy czarne punkty na mapie.
No widział pan jak Żywiec wygląda ostatnio.
Ale już Żywca pan redaktor nie znajdzie na mapach 10 najbardziej zanieczyszczonych miast w skali Europy, a jeszcze dekadę temu tak było, więc ta transformacja energetyczna, ta walka o czyste powietrze ciągle trwa i będzie trwała, bo my na pewno z tempa, które sobie nadajemy wzajemnie we współpracy z samorządami, we współpracy z naszymi mieszkańcami, na pewno nie będziemy zwalniać, a będziemy przyspieszać.
A te samorządy nie wszystkie chcą z wami współpracować. Na 167 bodaj tylko 105, czyli 62 samorządy nie chcą „Czystego Powietrza” u siebie?
A gdyby było odwrotnie panie redaktorze?
To byłoby larum.
Ja jestem bardzo wdzięczny włodarzom, którzy już przystąpili, zaufali nam i chcą wspólnie walczyć o to czyste powietrze. Za państwa pośrednictwem zaapeluje do pozostałych o przyłączenie się do tej drogi, którą wspólnie przemierzamy, bo ona się nie zakończy. Pamiętajmy, mamy na względzie dobro, zdrowie i życie naszych mieszkańców i przyszłych pokoleń. To jest nasz wspólny cel, bo panie redaktorze tempo transformacji tak naprawdę dyktujemy razem, wspólnie. To jest klucz do sukcesu, czyli czystego powietrza i lepszej jakości powietrza na terenie województwa śląskiego.
Apel wystarczy?
Rozmowy panie redaktorze trwają. Przyłączył się ostatnio do nas Śląski Związek Gmin i Powiatów. Przewodniczący Piotr Kuczera jest tym, który pokazał, że można. 21 stycznia mieliśmy konferencję, gdzie rozmawialiśmy, pokazywaliśmy z jednej strony dotychczasowe efekty realizacji tego programu, ale też co na przyszłość, co w 2026 roku i jak to chcemy realizować. Tutaj przykład, że my jako Fundusz chcemy jeszcze bardziej wyjść naprzeciw realnym problemom i chcemy odwiedzić 160 gmin i miast na terenie województwa, porozmawiać, zachęcić mieszkańców, przestawić przede wszystkim jak ten program obecnie wygląda, bo on jest uszczelniony, jest bezpieczny dla naszych mieszkańców, żeby w ten sposób przekazać tę wiedzę i zachęcić do realizacji.
A taki wójt czy burmistrz pewnie powie panu: a ja nie wiem, ja się boję, a jak to w ogóle będzie, co ja z tego będę miał?
Panie redaktorze przede wszystkim, jeżeli chodzi o punkty konsultacyjno-informacyjne, bo takie są w 148 gminach czy też o operatorstwo gminne, mieszkaniec ma te porady bezpłatnie, a my jako Fundusz, czyli jako instytucja która wdraża program „Czyste Powietrze”, płaci. Przypomnę tylko, za operatorstwo gminne, za realizację jednego wniosku od rozpoczęcia do zakończenia, my jako Fundusz wypłacamy gminie 1700 zł. Naprawdę nie są to małe środki. Przykład tutaj gminy Istebna z powiatu cieszyńskiego, dziś lidera pod kątem operatorstwa gminnego, czyli takiego anioła stróża, która już ponad 120 beneficjentów w ten sposób przeprowadziła. To są realne środki, które przede wszystkim są wynagrodzeniem, ale one pomagają w poprawie jakości powietrza i tym, że oddychamy czystym, zdrowym powietrzem.
Od 1 stycznia mamy bezwzględny zakaz używania kotłów pozaklasowych, bez względu na datę ich produkcji, ale skala problemu, mimo że nie wolno, to jest ogromna.
Tutaj właśnie narzędziem i odpowiedzią, i programem pomocnym do realizacji tej uchwały jest program „Czyste Powietrze”, ale nie tylko bo my jako Fundusz mamy bardzo dużo programów, które realizujemy na rzecz naszych partnerów pod kątem właśnie transformacji i likwidacji tej niskiej emisji.
84 tysiące z haczykiem takich pieców.
Ale mamy czas, przynajmniej pod kątem programu „Czyste Powietrze” do 2030 roku, bo do tego momentu możemy podpisywać umowy z naszymi mieszkańcami, z osobami które aplikują o środki, a do 2032 realizację. Tak jak powiedziałem, tempo transformacji dyktujemy razem, czyli od instytucji publicznych, od samorządów, od mieszkańców, od włodarzy zależy czy ten proces będzie przyspieszał czy on będzie po prostu taką stagnacją, takim constansem.
I czy ci włodarze będą egzekwować. Polski Alarm Smogowy alarmuje, że bezkarność, jeśli chodzi o palenie w takich piecach w województwie śląskim jest niemal powszechna. 87% tego rodzaju wykroczeń w gminach nie kończy się żadną karą. No to co to za współpraca z tymi gminami panie prezesie?
Panie redaktorze, tak jak niejednokrotnie Piotr Kuczera w przestrzeni medialnej przedstawiał, dekadę temu postawił na edukację, na dotację, ale dzisiaj też jest ten moment, kiedy sprawdzamy. Ja jestem za racjonalnością, ponieważ tak jak powiedziałem, ten proces ciągle trwa, trzeba w tym wszystkim znaleźć też złoty środek. Dla mnie takim złotym środkiem jest właśnie przyspieszenie tej transformacji, pomoc beneficjentom, prezentowanie programów, jeśli trzeba przystąpienie, tak jak oferujemy obecnie, do roli operatora i tak naprawdę ciągłe edukowanie i rozmowę. Jeżeli wychodzimy i dusimy się tak naprawdę tym powietrzem w dniach smogowych, to trzeba sobie zadać pytanie czy dalej tego oczekujemy czy chcemy móc zimą – kiedy jest mróz, kiedy jest piękne słońce – wyjść, pooddychać świeżym powietrzem, przespacerować się z rodziną. To jest właśnie ten kierunek, w którym chcemy wspólnie podążać, a ja na pewno dołożę wszelkich starań żeby tak było.
To o czystym powietrzu dalej, ale teraz o Strefie Czystego Transportu. Kraków ze strefy, jak mówią niektórzy, zrobił strefę czystego biznesu. Katowice też powinny zrobić taką strefę. Myśli pan, że ustawienie tego czujnika przy autostradzie swego czasu, to był dobry pomysł?
Ja tylko uśmiechem odpowiem na pana pytanie. Prawda jest taka, jeszcze raz zadam to pytanie: czy chcemy mieć dni smogowe - 140 dni w roku, czy chcemy oddychać czystym powietrzem? Czy chcemy być po prostu truci? To jest właśnie odpowiedź na te strefy transportu, ale tu uwaga, w zgodzie z czynnikiem ludzkim, w zgodzie ze społeczeństwem. Nie nieprzemyślane, tylko przekonsultowane miejsca, gdzie to ma być wdrażane i nie od razu na większej powierzchni. Zastanowić się w jakim zakresie i po prostu to analizować. Tak jak powiedziałem, tu jest ważna rozmowa i tu są decyzje nie w przeciwieństwie do społeczeństwa tylko w zgodzie ze społeczeństwem.
A jak pan patrzy na to, przepraszam, kasowanie w Krakowie? To dobry pomysł?
Panie redaktorze pytanie jest takie: czy jest potrzebne takie karanie? Bo z jednej strony mówimy o edukacji, a z drugiej strony o karaniu, więc tutaj trzeba znaleźć ten złoty środek, o którym mówiłem. Ja jestem osobiście za racjonalizacją i tym żeby można było te decyzje w zgodzie ze społeczeństwem podejmować. Jeżeli to jest decyzja, która bije w portfele mieszkańców, głęboko bym się nad tym zastanowił.
To na koniec o „Zielonych Pracowniach” bo do jutra można aplikować o pieniądze z tego programu. Tych zielonych pracowni bardzo dużo powstało w województwie.
Już blisko 700 od 11 edycji panie redaktorze. Bardzo się cieszę, że możemy kontynuować ten program bo edukacja jest bardzo ważna. Już dawno temu Jan Zamoyski mówił: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. 30 milionów złotych przeznaczyliśmy na ten cel, na ten program i na pewno się nie zatrzymujemy. W tym roku kolejne środki przeznaczone na realizację „Zielonych Pracowni”. Tutaj apeluję do dyrektorów, nauczycieli organów prowadzących placówki oświatowe, tylko do jutra jest czas żeby składać wnioski w ramach programu „Zielonych Pracowni”, czyli tych pięknych, nowoczesnych wewnątrz szkół. Ale to nie koniec bo już niedługo ruszy kolejny nasz sztandarowy program pod kątem edukacji ekologicznej „Ekopracownie pod chmurką” i nowe nasze dzieciątko, można powiedzieć, program skierowany do przedszkoli samorządowych, przedszkoli publicznych „Ekoprzedszkolak”. Serdecznie już dzisiaj zapraszam do śledzenia social mediów, strony internetowej Funduszu, bo naprawdę tych programów nie tylko edukacyjnych, ale transformacji energetycznej, gospodarki wodnej i ściekowej będzie w tym roku bardzo dużo.
To dopytam o tego „Ekoprzedszkolaka”. Na czym to będzie polegać?
To przede wszystkim takie piękne przestrzenie na świeżym powietrzu, gdzie będzie można i ścieżki edukacyjne, i tablice edukacyjne utworzyć, żeby od najmłodszych lat, od przedszkola już żyć w zgodzie z przyrodą, ale też uczyć się tych dobrych postaw. Jak segregować śmieci, jak oszczędzać energię elektryczną, jak oszczędzać wodę, bo tak naprawdę dzieci najwięcej tej wiedzy chłoną od najmłodszych lat, ale też nas dorosłych potrafią stopować i przypominać w domu, bo każdy się z tym spotyka, ja też mam małego chłopczyka Piotrusia, którego serdecznie tutaj pozdrawiam i na pewno w wielu miejscach nam przypominać o tych dobrych i pozytywnych postawach dla środowiska.
Pozdrawiał prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel. Dziękuję panu za wizytę w naszym studiu.
Dziękuję panie redaktorze. Miłego dnia życzę państwu.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
