Czy prezydent Nawrocki podpisze nową ustawę metropolitalną? Czy ta reforma... zamorduje GZM, gdy trafią do niej np. szkoły czy szpitale? Co naprawdę nie ma sensu marzyć o jednym mieście na fundamentach Metropolii?
Z Jarosławem Wieczorkiem, posłem PiS-u rozmawia Marcin Zasada.
Marcin Zasada. Jarosław Wieczorek poseł Prawa i Sprawiedliwości oraz Gliwiczanin dzisiaj w Radiu Katowice. Dzień dobry panu, dzień dobry państwu.
Dzień dobry państwu, dzień dobry panie redaktorze.
Dziś w „Gazecie Wyborczej” aktualny szef GZM Leszek Pietraszek, m.in. „Dla wielu skrót myślowy « jedno miasto » w metropolii był nie do przyjęcia, w związku z tym koniec z tą dyskusją. Nie ma ona dzisiaj sensu”. Według pana?
Jeżeli mówimy o procesie metropolitalnym, to założenie było integracyjne. Oczywiście, że musimy się integrować jako obszar górnośląsko-zagłębiowski, ale w tym znaczeniu bardziej rozwojowym, infrastrukturalnym, komunikacyjnym, a to czy kiedyś pojawi się idea jednego, większego miasta, myślę że to musi być proces naturalny, a nie sztuczny.
Czy jest inna droga, pańskim zdaniem, patrząc na procesy, które dzisiaj mamy i wyniki tych procesów, które dzisiaj mamy. Ostatnie badania GUS-u, my jesteśmy dokładnie po drugiej stronie, jak Wrocław czy Kraków, tam +12, +11 mniej więcej, mam na myśli wzrost demograficzny, populacyjny, u nas dokładnie odwrotnie. Przez prawie całą dekadę funkcjonowania ustawy metropolitalnej u nas ubyło z GZM mniej więcej tylu ludzi ilu mieszka w pańskich Gliwicach.
Tak, ale na pewno nie decyduje o tym ustawa metropolitalna i metropolia. To jednak jest polityka gminna, polityka miejska. Mamy bardzo dużo miast na prawach powiatu, które tworzą tę politykę prorozwojową i to między innymi ich odpowiedzialność, ich zadaniem jest by jak najmniej osób stąd wyjeżdżało. Musimy wziąć pod uwagę jednak dwa aspekty demograficzne, jeden to jest ta struktura naturalna, z drugiej strony migracyjna. Największe obawy dotyczą tej migracyjnej, bo to że ubywa narodzin w Polsce, to niestety dostrzegamy dość brutalnie. Niestety, ale również ta część dotycząca migracji i wyjeżdżania poza metropolię również jest niemała. I co zrobić żeby ten trend odwrócić, tak jak to kiedyś było?
I co zrobić? Pytam pana o jedno miasto czy metropolię, ponieważ między innymi w tym rozwiązaniu, czy w tej ustawie 10 lat temu a nawet wcześniej, widzieliśmy jedną z szans na odwrócenie tych procesów, na zatrzymanie tych procesów właśnie, które już wtedy były widoczne.
Metropolia miała dać szanse na to żeby dany obszar był zrównoważono rozwinięty, żeby stwarzał substancję miejską, wszystkie usługi publiczne na jak najwyższym poziomie, żeby był mocno zintegrowany, co miało dać potem taką przesłankę do decyzji: nie, tu jest znakomicie, tu mam wszystko, co jest mi potrzebne do życia i decyduję się tutaj zostać albo nawet z innych obszarów Polski przyjechać bo jest tutaj praca, jest znakomite szkolnictwo wyższe, jest to, jest to, jest to. To są chyba w głównej mierze przesłanki. Dzisiaj młodzi ludzie dlaczego wyjeżdżają z Górnego Śląska czy też z Zagłębia do Krakowa, do Warszawy? Z bardzo wielu powodów. Jeden powód to jest pewnego rodzaju wykreowana moda, to też jest bardzo istotny aspekt.
Czyli pan potwierdza, to o czym mówi się -zatrzymajmy się na sekundę w tym miejscu- brakuje nam -wszyscy to powtarzają ostatnio- promocji. Promocji takiej, która być może w nas samych wytworzyłaby poczucie, że to jest miejsce z którym warto wiązać swoją przyszłość. Brakuje nam tego czy nie brakuje?
Tam są czynniki miastotwórcze trochę inne niż tutaj. Natomiast warto jeszcze wziąć pod uwagę wyjazd z uwagi na szkolnictwo wyższe i to jest taki element, który dzisiaj też trochę determinuje.
Gdzieindziej są lepsze uczelnie?
Myślę, że sporo młodych ludzi tak myśli, co nie znaczy, że taka jest rzeczywistość.
Politechnika Śląska prawdopodobnie…
…jedna z najlepszych uczelni technicznych w Polsce, natomiast mimo wszystko studentów ubywa. Coraz więcej ludzi decyduje się na kierunki bardziej humanistyczne niż na kierunki techniczne, inżynierskie.
Czyli pan właściwie potwierdza, że te przesądy są…
Nie, nie. O żadnych przesądach nie chciałbym mówić. Chciałbym mówić o twardych przesłankach socjologicznych, społecznych, tych dla których ludzie decydują się na wyjazd stąd. A może warto też zapytać ludzi, którzy tutaj przyjeżdżają, co jest takiego cennego, dla którego przyjechali na Śląsk, osiedlili się, zamieszkali? Być może o tym trochę za mało mówimy.
Czy prezydent Nawrocki podpisze ustawę metropolitalną -według pana-, którą już fetują w Gdańsku, na Pomorzu (tak na marginesie)?
Proszę wybaczyć nie jestem w stanie panu redaktorowi odpowiedzieć.
Czy pan sądzi, że prezydent Nawrocki podpisze?
Nie wiem tego. Pan prezydent Nawrocki za każdym razem podkreślał, jak trafi do niego gotowa ustawa podpisana przez marszałka Sejmu, wówczas będzie mógł dokonać stosownej, rzeczowej analizy i w ciągu tych 21 dni opublikować swoją decyzję dotyczącą ustawy metropolitalnej. Ona w tej chwili trwa, prace trwają na poziomie komisji i pewnie teraz będzie drugie czytanie na poziomie parlamentu w przyszłym tygodniu i będzie dotyczyła nie tylko pomorskiej, ale będzie dotyczyła również naszej, bo tam jest wiele artykułów, w których dokonane zostaną zmiany unifikacyjne między dwoma projektami.
Wy jako Prawo i Sprawiedliwość macie swoje poprawki do tej ustawy.
Mamy i być może będą jeszcze kolejne poprawki bo cały czas jest to w procesie tworzenia.
Jakie to są poprawki?
Jedna z poprawek dotyczy chociażby tego, że w przypadku Metropolii Pomorskiej, tam jest założenie żeby w ogóle metropolia wychodziła poza granice województwa. Dość abstrakcyjny pomysł. Intencyjnie dotyczyć to pewnie będzie jednego miasta czy też jednej gminy, ale jest taka furtka z uwagi na jakieś funkcjonalne połączenie.
Ile jest z Gdańska do Elbląga tak na marginesie?
Oj, nie powiem panu. Nie chcę tutaj strzelać i zgadywać, ale z tego, co mi wiadomo to chyba nie do końca wprost graniczy nawet z województwem pomorskim, tam jest jeszcze chyba Gmina Elbląg, która musi również zostać wyłączona.
60 kilometrów.
Bardzo niebezpieczny precedens, który może być otwarty. Jeżeli podaje się w uzasadnieniach, że chodzi o funkcjonalne połączenie obszaru, to my jesteśmy z pomorską, autostradą A1 świetnie funkcjonalnie połączeni i może warto iść w dalsze absurdy. To jest chociażby jeden z elementów. Kolejne elementy dotyczą zadań, kolejne elementy dotyczą rozważania czy powiaty powinny być jednostkami samorządu terytorialnego włączonymi w obszar metropolii i decyzji.
Czyli w zgromadzeniu byliby starostowie, a nie wójtowie?
Nie, nie. Założenie jest podstawowe, że muszą być wójtowie, burmistrzowie i prezydenci. Tutaj się pewnie nic nie zmieni. Natomiast ustawa pomorska dokłada do tego również strukturę powiatów. Jak my sobie weźmiemy i przełożymy kalkę na nasze województwo, no to mamy trzy takie powiaty, których część gmin należy do metropolii, a część gmin nie należy, to jest powiat gliwicki, tarnogórski i mikołowski. To pokazuje, że te ryzyka dotyczące potem sprawnego zarządzania, również redystrybucji środków, składki stałe, składki zmienne, spory które będą z tym związane, będą naprawdę na bardzo dużym poziomie. Do tego Metropolia Pomorska może zakładać -i idzie w tę stronę-, że za niedługo się okaże, że to będzie 60% powierzchni województwa pomorskiego, bo tam już chyba ponad 60 jednostek samorządu terytorialnego aplikuje do tego żeby być w tej jednostce.
Tam jeszcze mają nadzieję.
Jeszcze mają nadzieję. Dotyczyć to będzie również chociażby podwójnej większości, gdzie chciano doprowadzić do tego, że tylko te największe miasta, czyli Gdynia i Gdańsk decydowałyby w zasadzie o przyszłości metropolii, zmniejszając rolę małych podmiotów. Musi się pojawić podwójna większość w głosowaniu. Chcemy też wprowadzić kadencyjność dla władz zarządu.
Rozumiem, że w GZM również?
Również, tak.
Ale my nie będziemy jeszcze wybierać przewodniczącego i władz w wyborach?
Nie ma w tej chwili takiego planu.
Panie pośle jeszcze jedna sprawa zanim czas nam upłynie. Zadania, które GZM być może dostanie. Mówi się o szkołach, mówi się o szpitalach, już pomijam politykę śmieciową, która jest oczywistością. Szkoły i szpitale załóżmy. Czy to w ogóle może się udać?
Jest to bardzo trudne i ja raczej nie szedłbym w tę stronę.
Nie szedłbym dlaczego?
Dlatego, że będziemy mieli kolejny twór administracyjny, który będzie wyłącznie tworem, do którego będą wrzucać instytucje czy też zadania kłopotliwe, które będą chciały tylko znieść ze swojego bagażu wydatków bieżących na inny poziom i będziemy mieli Urząd Marszałkowski, Urząd Metropolitalny, Urząd Powiatowy, Urząd Gminny, w zasadzie metropolia stanie się takim workiem do zadań trudnych, ale nie trudnych pod kątem rozwoju, inwestycji, przyszłości i integracji, tylko bieżącego zarządzania. Stworzymy gigantyczny twór administracyjno-urzędniczy, a nie taki był cel.
Ostatnie pytanie. Dzisiaj samorządy dokładają, jak zawsze dokładały, do oświaty, do ochrony zdrowia. Jeżeli przeszłoby to na poziom metropolitalny, kto by pokrył według pana, różnice między tym ile to kosztuje, a ile miasto dostanie.
Ale o jakim zadaniu mówimy?
Na przykład o szkołach.
Nie ma tego dzisiaj w projektach. Jeżeli mówimy o przejęciu jakiś zadań to musiałby się to odbyć na poziomie porozumień między gminami, jednostkami samorządów w jaki sposób można byłoby to finansować. Na dzisiaj jest prosty zapis w ustawie metropolitalnej, że część to jest odpis podatkowy, który przysługuje metropolii, dodatkowe pieniądze z tytułu PIT-u dla metropolii, puls składka stała, plus składka zmienna. Mogę sobie wyobrazić, że jeżeli dane zadanie gminne, zadanie własne jakiejś jednostki jest realizowane, jest przekazane na rzecz metropolii, no to on przekazuje to z pełnym finansowaniem.
Jarosław Wieczorek poseł Prawa i Sprawiedliwości dziś w Radiu Katowice. Dziękuję bardzo.
Bardzo dziękuję. Dobrego dnia.
Miłego dnia, weekendu. Do usłyszenia. Do zobaczenia.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
