Naukowcy domagają się zwiększenia finansowania nauki do 3 proc. Produktu Krajowego Brutto. Dziś jest to nieco ponad 1 proc. PKB. Popierający inicjatywę rektor Politechniki Śląskiej zapewnił, że pieniądze zainwestowane w naukę pracować będą na rzecz całego kraju. — Cierpliwie czekamy wiele lat, kolejne dziesięciolecia. Zawsze są ważniejsze potrzeby — powiedział na antenie Radia Katowice prof. Marek Pawełczyk.
Środowiska naukowe w ramach akcji "3 proc. dla nauki, 100 proc. dla Polski" protestowali pod koniec maja przed Sejmem. Jednocześnie w internecie zbierane są podpisy pod petycją, którą do tej pory poparło blisko 30 tys. osób. Rektor Politechniki Śląskiej ocenił, że hasło akcji naukowców jest bardzo trafne.
— Zawsze jest potrzeba inwestowania w zdrowie, teraz inwestowania w technologie obronne — wymienił prof. Marek Pawełczyk w rozmowie z Pawłem Nadrowskim. — Musimy natomiast pamiętać, że środki zainwestowane w naukę to również inwestycja w zdrowie i technologie obronne dlatego, że musimy posiadać własne rozwiązania jako kraj. Musimy posiadać własną, odpowiednio przygotowaną kadrę, aby te rozwiązania opracowywać i wdrażać, a tego nie da się zrobić bez nauki — dodał gość rozgłośni.
Prof. Pawełczyk ewentualny wzrost finansowania nauki w wysokości 2 pproc. PKB określił mianem "olbrzymiego skoku".
— Obecnie konkurujemy z ośrodkami na całym świecie. Jesteśmy porównywani w rankingach, ale pracujemy w absolutnie innych warunkach. Koszty życia w Polsce są już zbliżone do kosztów życia w wielu krajach. Za technologię i aparaturę płacimy dokładnie te same pieniądze, jakie płacą uczelnie funkcjonujące w krajach, w których te inwestycje są znacznie większe. Dlatego nasze możliwości są tutaj bardzo ograniczone — przyznał rektor Politechniki Śląskiej.
Prof. Marek Pawełczyk stwierdził, że na polskich uczelniach pracują przede wszystkim pasjonaci.
— To osoby, które tę pracę traktują jak misję. Kształcą studentów na wysokim poziomie i angażują się w badania naukowe. Muszą być niezwykle kreatywni starając się uzyskać dostęp do infrastruktury i szukając różnych partnerów. Natomiast my też musimy mieć do zaoferowania coś więcej niż mamy, abyśmy mogli zmobilizować te osoby, a jednocześnie przyciągać zagranicznych partnerów — powiedział gość Radia Katowice.
Zapytany co jeśli finansowanie nauki nie wzrośnie i pozostanie na poziomie nieco powyżej 1 proc. PKB, prof. Pawełczyk powiedział że "młodzi zdolni wyjadą".
— Musimy sobie jasno powiedzieć, że wynagrodzenie asystenta czy stypendium doktoranta to kwoty na poziomie minimalnego wynagrodzenia w kraju. Pracę naukowca trudno ująć w jakieś ramy czasowe. Aby osiągnąć sukcesy, naukowiec poświęca właściwie każdą wolną chwilę na swoją pracę, przesiadywanie w laboratorium, wykonywanie eksperymentów, zaznajamianie się z literaturą. To jest intensywna praca wymagająca poświęceń. Naukowiec żyje pracą również będąc w domu, często kosztem kontaktów rodzinnych. Ta praca musi być wynagradzana w odpowiedni sposób, aby najlepszych naukowców móc zatrzymać w kraju, odpowiednio zmotywować i oczekiwać określonych wyników — mówił rektor Politechniki Śląskiej.
Pod koniec maja minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek zapowiedział, że "w ciągu najbliższych pięciu lat chcemy osiągnąć 2 proc. PKB na naukę". Prof. Pawełczyk przyznał, że byłby to duży zastrzyk finansowy, jednak pod pewnym warunkiem.
— Myślę, że 3 procent PKB dałoby Polsce rzeczywiście skok rozwojowy. Przypuszczam, że kraj w ciągu najbliższych lat mógłby znacząco awansować z 20. gospodarki świata. Natomiast 2 procent o których wspomniał pan minister to bardzo duży zastrzyk finansowy. Pod warunkiem, że wspomniane 2 procent osiągniemy nie w perspektywie wielu lat, ale ok. 0,3 pproc. w skali roku. Dlatego usilnie apelujemy, aby zostało wpisane w ustawie o ile powinny przyrastać nakłady na naukę w stosunku do PKB rocznie — powiedział gość rozgłośni.
Gościem Radia Katowice jest rektor Politechniki Śląskiej profesor Marek Pawełczyk. Dzień dobry panie profesorze.
Dzień dobry.
"3 procent dla nauki, 100 procent dla Polski" – to jest hasło akcji, w ramach której naukowcy domagają się zwiększenia finansowania nauki do 3% Produktu Krajowego Brutto w ciągu czterech lat. Dodajmy, że dziś jest to nieco ponad 1% PKB. Czy pan panie profesorze podpisuje się pod tym postulatem?
Tak. Byłem jedną z osób z ramienia Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, która przygotowała oświadczenie i zdecydowanie w tym oświadczeniu wsparliśmy tę inicjatywę. To hasło: "3 procent dla nauki, 100 procent dla Polski" jest bardzo trafne, dlatego że te 3% zainwestowane w naukę, one zdecydowanie pracują na rzecz całego kraju. My jako środowisko naukowe nie zwykliśmy protestować, zwłaszcza na ulicach. Cierpliwie czekamy. Czekamy przez wiele lat, kolejne dziesięciolecia i zawsze są ważniejsze potrzeby. Zawsze jest potrzeba inwestowania w zdrowie, potrzeba inwestowania teraz w technologie obronne. Natomiast musimy pamiętać, że środki zainwestowane w naukę, to też jest inwestycja w zdrowie, to też jest inwestycja w technologie obronne, dlatego że my musimy posiadać własne rozwiązania jako kraj i musimy posiadać własną kadrę, kadrę odpowiednio przygotowaną aby te rozwiązania przygotowywać i wdrażać, a tego się nie da zrobić po prostu bez nauki.
Zastanawiam się jak dużą różnicę sprawiłyby środowiskom akademickim te 2 punkty procentowe?
Zdecydowanie różnicę taką, którą sobie na ten moment nawet można wyobrazić do olbrzymiego skoku, jaki można by było dokonać, dlatego że my obecnie konkurujemy z ośrodkami europejskimi, ale także z ośrodkami na całym świecie, jesteśmy porównywani w rankingach, natomiast pracujemy w absolutnie innych warunkach. Koszty życia w Polsce już są zbliżone do kosztów życia w wielu krajach, poza tym technologie, które kupujemy, aparaturę, płacimy za nią takie same pieniądze dokładnie, jak płacą uczelnie funkcjonujące w krajach, w których te inwestycje są znacznie większe. Dlatego nasze możliwości są tutaj bardzo ograniczone. Można powiedzieć, że na uczelniach pracują przede wszystkim pasjonaci, osoby, które traktują tę pracę jako misję, kształcą na wysokim poziomie studentów, angażują się w badania naukowe, muszą być niezwykle kreatywni, starać się uzyskać dostęp do tej infrastruktury szukając różnych partnerów. Natomiast my też musimy mieć coś do zaoferowania, więcej niż mamy, abyśmy rzeczywiście te osoby mogli zmobilizować a jednocześnie przyciągać partnerów z zagranicy.
Panie profesorze to teraz cytat: „Utrzymywanie wydatków na poziomie niewiele przekraczającym 1% PKB prowadzi do pogłębiania dystansu dzielącego Polskę od najbardziej innowacyjnych gospodarek świata.” - tak napisało Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Prezydium, w którym pan profesor zasiada. Co ten nieco ponad 1% oznacza, jeżeli zostanie utrzymany i ta kwota nie wzrośnie? Młodzi, zdolni wyjadą do innych krajów?
Młodzi, zdolni wyjadą dlatego, że szanowni państwo musimy sobie jasno tutaj powiedzieć, że wynagrodzenie asystenta czy stypendium doktoranta to są kwoty, które są na poziomie minimalnego wynagrodzenia w kraju, a więc bardzo niskie. Natomiast praca naukowca to jest praca, którą trudno ująć w jakiekolwiek ramy czasowe. Naukowiec aby osiągnąć sukcesy właściwie poświęca każdą wolną chwilę na swoją pracę, na przesiadywanie w laboratorium, wykonywanie eksperymentów, zaznajamianie się z literaturą, więc to jest praca naprawdę bardzo intensywna, wymagająca poświęceń. Naukowiec żyje pracą również będąc w domu, często jest to kosztem oczywiście kontaktów rodzinnych. Ta praca musi być w odpowiedni sposób wynagradzana, aby rzeczywiście najlepszych naukowców móc zatrzymać w kraju, móc ich odpowiednio zmotywować, ale także oczekiwać od nich określonych wyników.
W Internecie jest petycja pod którą podpisało się blisko 29,5 tysiąca osób -z tego co sprawdzałem rano-, a w Sejmie pod koniec maja minister nauki zapowiedział, że w ciągu najbliższych 5 lat chcemy osiągnąć 2% PKB na naukę. 1punkt procentowy mniej niż państwo się domagają. Lepsze coś niż nic czy trzeba zabiegać o więcej?
Ja myślę, że te 3% to rzeczywiście dałyby Polsce niesamowity skok rozwojowy i nasz kraj przypuszczam, że w ciągu najbliższych lat z 20 gospodarki świata mógłby znacząco awansować. Natomiast nawet to 2%, o których wspominał pan minister, to jest bardzo duży zastrzyk finansowy, pod warunkiem, że to 2% osiągniemy nie w perspektywie bardzo wielu lat, ale na przykład co najmniej około 0,3% wzrostu PKB w skali roku. My dlatego bardzo usilnie apelujemy aby wręcz zostało to wpisane w ustawie o ile powinny przyrastać nakłady na naukę w stosunku do PKB rocznie.
Panie profesorze głośno było w poprzednim tygodniu o „IGRACH”. Przypomnę państwu, że czwartkowe koncerty w ramach juwenaliów Politechniki Śląskiej w Gliwicach zostały przerwane i to dlatego, że doszło do zamieszek. Piątek był już spokojny jeśli chodzi o koncerty, ale wyciągnęli państwo jakieś wnioski żeby za rok sytuacja się nie powtórzyła?
Panie redaktorze, szanowni państwo zamieszki to jest chyba zbyt moce słowo. Zamieszki sugerują, że spierają się pomiędzy sobą różne grupy. Tutaj sytuacja była zupełnie odmienna ze względu także na dobrą pogodę, ze względu na dużą promocje wydarzenia, ale ze względu również na to, że sami wykonawcy w swoich mediach społecznościowych zachęcali do udziału w naszych „IGRACH”, zapraszali na swoje koncerty, ale także ze względu na to, że jesteśmy już chyba jedyną uczelnią, która ma nasze „IGRY” niebiletowane i otwarte dla wszystkich -bo taki też był cel od wielu lat abyśmy byli otwarci dla miasta, ale także dla osób, które chcą zobaczyć uczelnię od środka nawet przy takiej okazji- spowodowało to, że liczba chętnych do obejrzenia koncertów znacząco przekroczyła możliwości. Nasza impreza była zabezpieczona zgodnie z prawem na 10 tysięcy osób. My oczywiście nie prowadzimy takiego zabezpieczenia i nie zajmujemy się bezpieczeństwem sami. My wynajmujemy firmę określoną i to była firma, która z nami współpracuje już od około 6 lat, doświadczona. W tym roku także zwiększyła swoje zasoby kadrowe wiedząc, że może być tych uczestników więcej, mimo to, gdy zbliżyliśmy się do liczby 10 tysięcy, zostały zamknięte bramki ze względu na bezpieczeństwo, aby nie doszło do jakiegoś właśnie nawet stratowania kogoś. W konsekwencji osoby, które były na zewnątrz, były to osoby niezadowolone z takiego stanu rzeczy. Ale trzeba sobie jasno powiedzieć, że to nie byli studenci, to były osoby które niejednokrotnie miały zdecydowanie mniej lat niż studenci, nawet niepełnoletni, ale też osoby zdecydowanie starsze i słyszeliśmy też, że pojawiły się też grupy kibiców, które właśnie zaczęły forsować odgradzające barierki. Firma ochroniarska aby nie dopuścić do wtargnięcia tych osób na teren już ten „IGROWY”, żeby właśnie nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej prawem liczby, musiała stawić opór. Nie była w stanie sama sobie poradzić z tak dużym tłumem -to było kilka tysięcy osób oczekujących-, została wsparta przez policję i te przepychanki czy zamieszki, to właśnie mówimy o tym. Natomiast szczęście jest takie w tym wszystkim, że nikt nie ucierpiał w sposób poważny.
A czy w przyszłym roku na przykład -przepraszam, że wejdę w słowo, ale czas nas goni- czy zmiana lokalizacji albo biletowanie wydarzenia jest planowane?
Panie redaktorze czy zmiana lokalizacji? „IGRY” naprawdę dużo zyskują, jeśli one się odbywają właśnie w centrum kapmusu, to jest inna atmosfera. Natomiast bardzo poważnie myślimy i to jest chyba kierunek, który zastosujemy, a więc biletowanie, ponieważ nie chcieliśmy wprowadzać biletowania wcześniej, chcieliśmy żeby „IGRY” były otwarte, ale biletowanie zapewnia nam większą kontrolę nad liczbą osób. Osoby, które po prostu nie mają biletu wiedzą, że mogą się nie dostać po prostu na teren „IGROWY”.
Panie profesorze została nam minuta, więc krótko zapytam o początek rekrutacji. Z początkiem tego tygodnia ruszyła na Politechnice Śląskiej. Na studentów czeka 9,5 tysiąca miejsc na ponad 60 kierunkach i są nowości prawda?
Są nowości. Politechnika Śląska stara się zapewnić tę grupę kierunków stabilnych, ale zawsze odpowiadamy na potrzeby rynku oraz na zainteresowanie młodych osób i teraz się pojawiły kierunki „Inżynieria danych i sztuczna inteligencja”, „Sztuczna inteligencja” - to jest inny kierunek, inaczej profilowany, to jest „Bezpieczeństwo publiczne i zarządzanie kryzysowe” oraz „Inżynieria systemów obronności bezpieczeństwa”. Bardzo nowoczesne kierunki powstające we współpracy z różnymi podmiotami. Wszystkie kierunki konsultujemy z przemysłem, te akurat - obronności z wojskiem, z policją. Co w naszej ofercie jest istotne? Chciałbym wyraźnie powiedzieć, że w tym roku zwiększymy liczbę miejsc myślę o około 20% ponieważ jest znacznie więcej absolwentów. Jest ponad 40% więcej absolwentów niż w ubiegłym roku, a naszą uczelnię także wyróżnia to, że my mamy gwarancję punktów przyjęcia. Kandydat, który rejestruje się w systemie może skorzystać z kalkulatora punktów i jeśli dla danego kierunku przekroczy określony próg od razu otrzymuje informację, że został przyjęty. To jest bardzo unikatowe rozwiązanie w skali co najmniej kraju.
Ja tylko dodam, że rekrutacja na studia na Politechnice Śląskiej potrwa do 6 lipca. Profesor Marek Pawełczyk rektor Politechniki Śląskiej był gościem Radia Katowice. Dziękuję bardzo.
Dziękuję bardzo. Zapraszamy na Politechnikę Śląską.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
