Plakaty Artura Starczewskiego ◙

Data: 15-09-2017

thumbnail
fot. Ryszard Stotko

W radiowej galerii "Na żywo" otwarta została wystawa plakatów prof. Artura Starczewskiego.

Ekspozycja upamiętniająca, zmarłego w 2010 roku, artystę, prezentuje skromną część jego dorobku. Swoje grafiki i plakaty zaprezentował na ponad 150 wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą. Był laureatem prestiżowej Nagrody im. Tadeusza Trepkowskiego oraz licznych nagród i wyróżnień uzyskanych na polskich i międzynarodowych konkursach plakatu.

Prof. Artur Starczewski był pracownikiem Wydziału Artystycznego Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Współorganizował Instytut Wychowania Plastycznego, pełnił też funkcje prodziekana ds. nauczania, kierownika Zakładu Wiedzy Wizualnej, Formowania Otoczenia i Grafiki. Przez wiele lat był kierownikiem Katedry Projektowania Graficznego. Był również autorem projektów insygniów rektorskich i dziekańskich, sztandaru i godła Uniwersytetu Śląskiego. Jego prace znajdują się w wielu kolekcjach w Polsce i na świecie.

Autor: Ryszard Stotko

 


PLAKAT MÓWI: "MYŚL !"

W Galerii Artystycznej Polskiego Radia Katowice "Na żywo" trwa skromna (gdy idzie o ilość prac), ale silna w wymowie i artystycznym przesłaniu wystawa plakatów profesora Artura Starczewskiego (1935-2010). Starczewski, senator Uniwersytetu Śląskiego, współtwórca i pedagog Wydziału Artystycznego tej uczelni, członek polskich i międzynarodowych stowarzyszeń twórczych, był przede wszystkim mistrzem formy. Formy, której uwikłanie "w kalendarz" odbiera (pozornie!) tak istotny w sztuce wymiar ponadczasowości. Bo plakat ma oczywiście przede wszystkim informować. Jasno i czytelnie przekazać komunikat o miejscu i czasie wydarzenia.

Ale, jak pięknie ujął to niegdyś prof. Tadeusz Sławek: kłoniąc się przed wydarzeniami, do których się odnosi i służąc im, dąży jednocześnie byśmy nie ograniczali się jedynie do roli biernych konsumentów owych wydarzeń.

To w tym momencie zaczyna się właśnie ta intrygująca gra z naszą inteligencją. Z wyobraźnią. Z wrażliwością i sposobem kojarzenia. Artur Starczewski znał doskonale jej reguły, ale nadawał im własny wyraz i piętno. Na plakatach eksponowanych w Polskim Radiu Katowice (najstarszy pochodzi dokładnie sprzed pół wieku i upamiętnia odsłonięcie Pomnika Powstańców Śląskich przy Rondzie!) możemy dostrzec wszystko, co przesądza o oryginalności. O własnym tonie i rytmie Stażewskiego. Niepodzielnie panuje tu zwięzłość i wywiedziony z geometrii ład. Jakby autor pragnął zapanować nad chaosem znaków. Nad bujnością zdarzeń i zderzeń (znaczeniowych). Lapidarność. Oszczędność formy. Paradoksalność skrótu. Styl niezależności i bystrości rozumu.

* * *

Spacerując po Galerii, zatrzymując się przed dawnymi i nowszymi pracami profesora, nie sposób nie zamyślić się gorzko nad rozwydrzoną współcześnie dowolnością i chaosem w sztuce. A inna refleksja, równie nieodparta, to smutne losy artystycznego plakatu dzisiaj. Bo plakat został wyparty z przestrzeni publicznej przez billboardy. Przez mega agresywną, także rozmiarami, krzyczącą reklamę. Owszem, cieszy jeszcze elitarne środowiska koneserów, gości na kameralnych pokazach w specjalistycznych galeriach, ale jego naturalny żywioł, czyli ulica, czym innym dziś oddycha. I w co innego gra. Tadeusz Sławek: plakat nie nawołuje jedynie do nabycia czegoś, lecz przede wszystkim pomyślenia o tym, c o ma ewentualnie zostać nabyte. Plakat nie mówi "kup!" ; plakat nakłania nas: "myśl!".

* * *

Ten minorowy ton nie powinien przecież odwrócić naszej uwagi od wielce skądinąd krzepiącego faktu arcy silnej pozycji plakatu na Śląsku, co w sposób naturalny wiąże się ze wspaniałą tradycją uczelni artystycznej w Katowicach. Takie nazwiska jak Tadeusz Grabowski, Jerzy Moskal, Waldemar Świerzy, Roman Kalarus czy (z młodszych twórców) Monika Starowicz, to wyrazista przestrzeń polskiej sztuki współczesnej. Wystawa profesora Artura Starczewskiego w Polskim Radiu Katowice różne zatem budzi nastroje. Od melancholii po satysfakcję i dumę. Przede wszystkim jednak jest okazją do spotkania z dziełem silnej i filozoficznej osobowości. Propozycją mądrej rozmowy, której nie powinno się lekceważyć.

Maciej Szczawiński


Galeria

Plakaty profesora Artura Starczewskiego ◙




Radiowe Wydarzenia