My sōm u siã
J: Cześ Iwōnka. Mogymy sie dzisioj trefić u ciã?
I: W synsie u mia?
J: Ha ha. Gŏdŏ sie u mie.
I: To niy ma: u ciã – u miã?
J: Niy niy niy. To ino je ciã i siã.
I: Znaczy sie w miejsce siebie i ciebie?
J: Na isto ja. Ale bardzij idzie ô to, że to mŏ take krōtke zorty po polsku, take: cię i się.
I: Aha, to tam kaj po polsku we gramatyce je kōńcōwka e ze chwostkym, to po ślōnsku je a. Kejś my ô tym gŏdały.
J: Ja, dyć. Gŏdały my ô kōńcōwkach piyrszyj perzōny czasownikōw, takich jak jŏ piszã, idã, bierã, cyganiã…
I: Ty cyganisz?
J: Niyyy. Terŏzki niy, terŏzki gŏdōm richtich prŏwda. Tak sie gŏdŏ.
I: Ja i jeszcze ô rzeczownikach my gŏdały: pijã kawã, czytōm ksiōnżka, bierã sznitã.
J: Ja. To we bierniku, na spytania kogo? co?
I: I chyba my gŏdały, co niy kożdy jednako gŏdŏ tã kōńcōwkã. Że niykerzi gŏdajōm jōm tak bez nos, nosowo, take ã, co sie je pisze z tyldōm, z takym wynżykym na gōrze.
J: Na wiyrchu. Bo pamiyntŏsz? Na gōrze to na strychu.
I: Ja ja.
J: No to jeszcze niykere zaimki. Take jak ciã i siã.
I: Zŏwdy?
J: Noo, czynsto. To idymy do ciã?
I: Ja, mogymy. Tedy jŏ bydã u siã, a Ty bydziesz u mie.
J: Rychtich, rychtich.
I: To zapraszōm Ciã do siã.
J: Sztudynty z mojigo uniwersytetu zrobiyli kejś take fajne szolki, na kerych było naszkryflane: my sōm UŚ-ia. UŚ to skrōtowe miano, taki akrōnim. Takŏ fajnŏ jynzykowŏ graczka.
I: Ja, dyć. To mogã pedzieć: idymy przed siã gibcij, coby jŏ gibko była u siã?
J: Ja ja ja. A jŏ mogã pedzieć, co mōmy iś gibcij, cobych mōgła gibko być u ciã.
I: A tak doprŏwdy, to czymu chcesz dzisioj być gibcij u mie?
J: Bo do Twojij kolekcyje szolek chcã Ci dać tako z napisym, coś je UŚ-iã.
I: A jŏ je u siã?
J: Nō, dyć. Tak akuratnie gŏdŏsz po naszymu, co muszymy ciã przijmnōńć do siã, coby my cuzamyn byli u siã.
GRAMATYKA
Poznaliśmy już na poprzednich lekcjach końcówkę zapisywaną przez a z tyldą, czyli a z wężykiem. Końcówkę tę w sporej części Górnego Śląska wymawiamy jako -a, a w części jako samogłoskę niską z językiem lekko przesuniętym ku tyłowi jamy ustnej, czyli „ã”. To końcówka występująca:
- w 1. osobie liczby pojedynczej czasu terażniejszego i przyszłego sporej liczby czasowników: idã, przidã, robiã, pijã
- w bierniku liczby pojedynczej rzeczowników żeńskich, które w mianowniku kończą się na -a: widzã dziołchã, biksã, apluzinã
- i właśnie w niektórych zaimkach osobowych: w przypadkach zależnych zaimków się i ty: u siã, przed siã, do ciã, u ciã i np. w niektórych formach zaimka ona: na niã, za niã.
Końcówka -a/-ã to jedna z najbardziej charakterystycznych i najtrwalszych cech gramatycznych języka śląskiego.
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
