Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
Po tragicznych wydarzeniach na Rynku Głównym w Krakowie, gdzie w sobotę w wyniku strzelaniny zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych, wielu z nas zadaje sobie pytanie o własne bezpieczeństwo.
Strach przed przebywaniem w tłumie czy miejscach publicznych dotyka także osób, które nie były bezpośrednimi świadkami tragedii, lecz śledziły ją w mediach. Jak gwałtowna przemoc narusza nasze poczucie przewidywalności świata? Jak mądrze rozmawiać o tym z dziećmi i chronić je przed drastycznymi obrazami w sieci?
„Tragiczne wydarzenie w Krakowie zaburzyło nasze poczucie bezpieczeństwa i spokoju w Polsce uważanej za względnie bezpieczną” - mówiła w „Gościu Poranka” Radia Katowice psycholog i psychotraumatolog Joanna Chmiel-Starzyńska z Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie. Ekspertka wyjaśniła w rozmowie z Łukaszem Łaskawcem, że do tej pory takie doniesienia śledziliśmy w zagranicznych przekazach, a teraz pierwszy raz doświadczyliśmy tragedii w naszej przestrzeni.
„Sobota popołudnie, krakowski rynek, który większość Polaków zna, na którym większość Polaków była i dochodzi do tak dramatycznych wydarzeń. To całkiem naturalne, że nie tylko osoby, które brały udział czy były świadkami tego zdarzenia, czują ogromny lęk” - mówiła na antenie Radia Katowice Joanna Chmiel-Starzyńska.
Wczoraj ulicami w centrum Krakowa przeszedł Marsz Ciszy, którego celem było upamiętnienie osób, które zginęły w sobotnim ataku oraz wyrażenie solidarności z poszkodowanymi i ich bliskimi. „To też pokazuje jak ważna jest też wspólnota, solidarność i że my nie oddamy tego miejsca, to jest nasze miejsce. Potrafimy się zjednoczyć, potrafimy powiedzieć przemocy ‘nie’. (…) Te obrazy, które również media publikują czy prywatne osoby w internecie, widzimy jak szybko zareagowali zwykli przechodnie i też zwykli ludzie, którzy przebywali podczas tych dramatycznych wydarzeń tam na miejscu” - wyjaśniła specjalistka z chorzowskiego Centrum Zdrowia Psychicznego. W wieczornym marszu wzięli udział między innymi premier Donald Tusk i prezydent Karol Nawrocki. Ciszę przerwały jedynie kościelne dzwony i hejnał mariacki.
Rozmawiajmy z dziećmi, by nie pozostały ze swoim wyobrażeniem tragedii
„Po tragedii w Krakowie nie zostawiajmy dzieci z tą wiadomością samych” - zaapelowała do rodziców i opiekunów na antenie Radia Katowice psycholog i psychotraumatolog. Tuż po zamachu w mediach społecznościowych masowo pojawiały się drastyczne nagrania, do których dostęp mieli również najmłodsi. „Jeśli nie będziemy z nimi rozmawiać o tym, co zobaczyły, jak to przeżywają, co w tej chwili czują, to tę pustkę niewypełnioną rozmową z rodzicem czy z najbliższym, wypełnią sobie swoim jakimś wyobrażeniem i to wyobrażenie będzie o wiele bardziej drastyczne niż spokojna obecność rodzica i poczucie bezpieczeństwa” - oceniła rozmówczyni Łukasza Łaskawca.
Joanna Chmiel-Starzyńska podkreśliła, że warto dostosować język rozmowy z dzieckiem do jego umiejętności przyswajania poznawczego. Wyraziła też nadzieję, że dramat w Krakowie był tematem rozmów pedagogów z uczniami w szkołach. „Myślę, że niejedna szkoła już podjęła te kroki. W każdej szkole jest w tej chwili dostęp do specjalistów z zakresu psychologii, pedagogiki i to wydarzenie również na pewno wpłynęło na młodzież i na postawy nauczycieli. Już nawet przed tym zdarzeniem policja też mówiła o tym, jak zachować w szkołach bezpieczeństwo. Ważne jest, żeby dzieci nawet indywidualnie miały do kogo się zgłosić” - podkreśliła ekspertka.
Psychologowie zaznaczają, że dzieci inaczej postrzegają wydarzenia dziejące się wokół nas. Często ich nie rozumieją, ale dostrzegają emocje i reakcje bliskich. To może wywoływać w nich lęk i stres.
Gdzie szukać wsparcia psychologicznego?
Psycholog i psychotraumatolog Joanna Chmiel-Starzyńska zaapelowała do mediów, by informacje o tragedii w Krakowie przekazywały z poszanowaniem rodzin ofiar i rannych po sobotnim zamachu. Dodała, że bliskich zmarłych i poszkodowanych otoczono już pomocą psychologiczną i wsparciem. „Teraz rozpoczął się proces żałoby i on będzie trwał” - dodała. „Być może pojawią się jakieś sygnały mówiące o zespole stresu pourazowego wśród tych osób, więc ważne jest, żeby one były otoczone właśnie tą opieką i żeby też nie bały się kierować po pomoc do specjalistów, z którymi będą mogli porozmawiać o tym wszystkim, co się wydarzyło” - mówiła psychotraumatolog z Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie.
Psycholog podkreślała, że traumy po zamachu w Krakowie mogą doświadczyć nie tylko bliscy poszkodowanych czy bezpośredni świadkowie tragedii, ale też osoby, które nie były w miejscu zdarzenia, a jego przebieg śledziły za pośrednictwem mediów. Część osób może sobie z tym psychicznie nie radzić, dlatego warto zgłosić się po pomoc. „W takich ośrodkach, w których mam okazję pracować, czyli Centra Zdrowia Psychicznego. W naszym województwie jest kilka takich ośrodków, gdzie każdy, tak naprawdę kolokwialnie mówiąc, z ulicy może się zgłosić od poniedziałku do piątku i otrzymać wsparcie psychologiczne. Również przychodnie psychologiczne, czy też ośrodki, które mogą takie wsparcie w sytuacjach kryzysowych udzielać” - wymieniała Joanna Chmiel-Starzyńska. „Nie bójmy się prosić o pomoc” - podsumowała.
Z pomocy psychologów w Centrach Zdrowia Psychicznego można skorzystać bez skierowania.
W sobotę po południu 24-letni zamachowiec wjechał autem na krakowski Rynek i zaczął strzelać do przebywających tam ludzi. Zginęło 6 osób, a 16, w tym napastnik i dwóch policjantów, zostało rannych. Wczoraj zamachowiec zmarł w szpitalu. W jego domu w Ostrowcu Świętokrzyskim odnaleziono ciała trzech osób - rodziców i siostry.
O psychologicznych skutkach tragedii w Krakowie, traumie i powrocie do poczucia bezpieczeństwa z psycholog i psychotraumatolog Joanną Chmiel-Starzyńską z Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie rozmawia Łukasz Łaskawiec.
Tragedia, która rozegrała się w sobotę w Krakowie wpływa na nasze poczucie bezpieczeństwa. O psychologicznych skutkach tego zamachu, ochronie dzieci przed drastycznymi treściami w Internecie oraz o tym, gdzie szukać wsparcia, rozmawiamy w „Gościu poranka” z psycholog i psychotraumatolog Joanną Chmiel-Starzyńską z Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie.
Dzień dobry.
Dzień dobry.
Tragiczne wydarzenia na Rynku Głównym w Krakowie, gdzie w sobotę -przypomnę- zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych, wstrząsnęły całą Polską, ale nie tylko bo również Europą i światem. Czy to naturalne, że silny lęk i niepokój odczuwają także osoby, które nie były bezpośrednimi świadkami tego zdarzenia, nie były w miejscu zdarzenia i śledzą ten temat za pośrednictwem mediów? Czy możemy mówić wręcz o traumie?
Myślę, że tak. To wydarzenie, które miało miejsce w Krakowie zaburzyło poczucie bezpieczeństwa i spokoju w naszym kraju, który nie tylko przez nas, ale również zachodnie media, był uważany za względnie bezpieczny. Do tej pory my Polacy, śledziliśmy takie doniesienia właśnie z tych zagranicznych przekazów, a po raz pierwszy stało się to w przestrzeni naszej, naszych codziennych spraw. To była przecież sobota, popołudnie krakowski rynek, który większość Polaków zna, na którym większość Polaków była i dochodzi do tak dramatycznych wydarzeń. To całkiem naturalne, że nie tylko osoby, które brały udział czy były świadkami tego zdarzenia, czują ogromny lęk.
Świadomość, że do ataku doszło w miejscu publicznym, krakowski rynek, rodzi obawy przed przebywaniem w tłumie, w miejscach publicznych, a przed nami przecież jarmarki bożonarodzeniowe, ale czy unikanie takich jarmarków, co na pewno zrobi część osób, to chyba nie o to chodzi?
Zdecydowanie nie o to chodzi, aby poddać się temu lękowi. Takim wyrazem nie tylko społecznym, ale psychologicznym był również wczorajszy wieczorny marsz w ciszy rynku krakowskiego, gdzie niestety te wydarzenia miały miejsce. To też pokazuje jak ważna jest też wspólnota, solidarność i że my nie oddamy tego miejsca. To jest nasze miejsce. Potrafimy się zjednoczyć i potrafimy powiedzieć przemocy „nie”!
Mówi pani o tym zjednoczeniu i chyba Polacy naprawdę potrafią się zjednoczyć w trudnych chwilach.
Myślę, że tak. Niejednokrotnie już tego doświadczaliśmy. Na tych obrazach, które również media publikują czy prywatne osoby w Internecie, widzimy jak szybko zareagowali zwykli przechodnie, zwykli ludzie, którzy przebywali podczas tych dramatycznych wydarzeń tam na miejscu.
Pani Joanno teraz wątek związany z bezpieczeństwem dzieci. W mediach społecznościowych, tuż po zamachu w Krakowie pojawiły się nagrania z momentu ataku, niektóre drastyczne, które trafiły też do młodych użytkowników Internetu, do dzieci. Jak takie treści wpływają na ich psychikę?
Myślę, że to bardzo ważne pytanie i myślę, że rodzice powinni mieć świadomość tego, żeby nie zostawiać dzieci z tą wiadomością samych. Jeśli nie będziemy z nimi rozmawiać o tym, co zobaczyły, jak to przeżywają, co w tej chwili czują, to tę pustkę niewypełnioną rozmową z rodzicem czy z najbliższym, wypełnią sobie jakimś swoim wyobrażeniem i to wyobrażenie będzie o wiele bardziej drastyczne, niż spokojna obecność rodzica i poczucie bezpieczeństwa. Ważne jest też żeby dostosować, jeśli rozmawiamy z dzieckiem, ten język do dziecka, do jego umiejętności przyswajania poznawczego w danym okresie rozwojowym. Należy również uspokoić, że przecież nic się złego nie dzieje, pod takim względem, że jesteś w domu, jesteś bezpieczny, możemy o tym porozmawiać i że emocje to nie jest oznaka słabości. Jeśli coś budzi niepokój w nas, powinniśmy z dzieckiem o tym porozmawiać.
Takie rozmowy to nie tylko rodzice, ale również nauczyciele powinni prowadzić, bo dzieci z pewnością poruszają ten temat na szkolnym korytarzu.
Myślę, że niejedna szkoła już podjęła te kroki. W każdej szkole jest w tej chwili dostęp do specjalistów z zakresu psychologii, pedagogiki i to wydarzenie również na pewno wpłynęło na młodzież i na postawy nauczycieli. Myślę, że już nawet przed tym zdarzeniem, policja też mówiła o tym jak zachować w szkołach bezpieczeństwo, natomiast ważne jest żeby dzieci, nawet indywidualnie, miały do kogo się zgłosić czy to w domu czy to w szkole, jeśli czują taką potrzebę, czują niepokój, czują lęk, żeby mogły się zgłosić i porozmawiać z osobą dorosłą.
Pozostajemy w temacie tego, co znajduje się w Internecie. Niestety sieć zalała dezinformacja, masa fake newsów, teorii spiskowych, wygenerowanych przez sztuczną inteligencję zdjęć i nagrań. W jaki sposób taka dezinformacja wpływa na nasze poczucie bezpieczeństwa?
Niestety tylko potęguje to nasze doznanie lęku i niepokoju. Być może staramy się zrozumieć, co się tak naprawdę wydarzyło? Dlaczego doszło do aż tak dużego aktu dehumanizacji, gdzie człowiek z zamiarem zabicia innych ludzi wtargnął do przestrzeni publicznej i staramy się zrozumieć jego motywy, ale to tylko pozornie daje nam poczucie spokoju, ponieważ tak naprawdę czujemy się jeszcze bardziej zaniepokojeni i ten strach w nas się potęguje. Niestety w tej sytuacji trudno jest szukać i zrozumieć, co tak naprawdę się wydarzyło, a to, co nieprzewidywalne i to czego nie potrafimy zrozumieć, rodzi w nas jeszcze większy niepokój.
A ta dezinformacja niestety wpływa na to, jak to wszystko postrzegamy, bo te teorie spiskowe oczywiście też się pojawiają, o czym informują eksperci, ministerstwo cyfryzacji. A my kolejny raz apelujemy do państwa aby w kryzysowych sytuacjach sięgać po zweryfikowane informacje w wiarygodnych źródłach. Spójrzmy teraz pani Joanno na temat rodzin osób zabitych i rannych w tym sobotnim ataku. Z jak ogromnym obciążeniem muszą się mierzyć wiedząc, że -to co już pani powiedziała- to był człowiek, który zrobił krzywdę innemu człowiekowi, miał taki zamiar.
Myślę, że rodziny na pewno są już otoczone opieką psychologiczną i wsparciem. Natomiast tak naprawdę w tym okresie teraz, gorącym można powiedzieć, gdzie trzeba załatwiać bardzo dużo formalności, jest o tym też głośno niestety w mediach -tutaj też apeluję żeby media z poszanowaniem rodzin tych ofiar odnosiły się do swoich przekazów-, ale tak naprawdę proces żałoby, który się rozpoczął, będzie trwał. Być może pojawią się jakieś sygnały mówiące o zespole stresu pourazowego wśród tych osób, więc ważne jest żeby one były otoczone właśnie tą opieką i żeby też nie bały się kierować się po pomoc do specjalistów, z którymi będą mogli porozmawiać o tym wszystkim, co się wydarzyło.
Często w dobrej wierze mówimy osobom w żałobie, że czas leczy rany, albo bądź silny. Takie słowa chyba nie powinny padać?
Pozornie mogą być dotykowym obciążeniem. Mówimy to oczywiście w dobrej wierze, a na takie wydarzenia i sytuacje trudno tak naprawdę znaleźć odpowiednie słowa. Ale myślę, że wystarczy sam przekaz, że jestem, jeśli będziesz potrzebować możesz ze mną porozmawiać. Najważniejsza jest przede wszystkim obecność osoby bliskiej.
Pani Joanno na koniec polećmy jeszcze tym słuchaczom, którzy mogą sobie nie radzić z tymi informacjami które napływają z Krakowa, ale też z informacjami o innych zdarzeniach czy to w Polsce czy na świecie, gdzie szukać wsparcia?
Myślę, że wsparcie w tej obecnej chwili w takich ośrodkach, jak mam okazję pracować, czyli centra zdrowia psychicznego, w naszym województwie jest kilka takich ośrodków, gdzie każdy -kolokwialnie mówiąc- z ulicy może się zgłosić od poniedziałku do piątku i otrzymać wsparcie psychologiczne. Psycholog jakby zakwalifikuje, jak z wielką trudnością zgłasza się pacjent i przekazuje dalsze postępowanie czy jest potrzebna i wskazana pomoc również lekarza specjalisty. Myślę, że również przychodnie psychologiczne czy ośrodki, które też mogą takie wsparcie w sytuacjach kryzysowych udzielać, też są odpowiednie i nie bójmy się prosić o pomoc.
Nie bójmy się prosić o pomoc. Niech to będzie puenta naszej rozmowy. Moim i państwa gościem w Radiu Katowice była dziś psycholog i psychotraumatolog Joanna Chmiel-Starzyńska z Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie. Dziękuję za spotkanie i rozmowę.
Dziękuję bardzo.
