Nieznana Częstochowa – projekty kamienic sprzed 1914 roku
wystawa czasowa
Galeria Dobrej Sztuki, al. NMP 47
7.11.2025 – 8.02.2026
wernisaż godz. 18:00
Dynamiczny rozwój Częstochowy na przełomie XIX i XX wieku skutkował licznymi realizacjami architektonicznymi. Dotychczas wiedza o wyglądzie budownictwa mieszkalnego tamtych czasów bazowała na istniejącej tkance miasta oraz archiwalnych zdjęciach i pocztówkach. Jej dokładniejsze poznanie będzie możliwe dzięki obszernej prezentacji projektów technicznych częstochowskich kamienic ze zbiorów Archiwum Państwowego w Łodzi.
Archiwalne rysunki fasad nie były dotąd prezentowane na tak szeroką skalę. Są nieocenionym materiałem wizualnym pokazującym przemiany zabudowy Częstochowy na przestrzeni niecałych 30 lat, a także dającym możliwość bliższego poznania historii poszczególnych adresów.
Niektóre rysunki fasad trudno rozpoznać na pierwszy rzut oka, gdyż albo cała bryła nie została zrealizowana, albo dekoracja elewacji nie została wykonana spójnie z projektem bądź też już nie istnieje. Pokazywane projekty to wizualizacje kamienic, które przeważnie w mniejszym lub większym stopniu różniły się od ostatecznej realizacji – czasami na korzyść, ale przeważnie na niekorzyść finalnego wyglądu fasady. Tytułowa „Nieznana Częstochowa” to opowieść o tym, jak mogło wyglądać to miasto na początku XX stulecia, gdyby wszystkie projekty zostały wiernie zrealizowane.
Wśród pokazywanych rysunków dwu-, trzy- lub czterokondygnacyjnych fasad będzie można odnaleźć wątki gotyckie, renesansowe, barokowe czy klasycystyczne w kostiumie neostylowym, a także kamienice o wczesnomodernistycznych dekoracjach elewacji.
Wystawa ma na celu przybliżenie i popularyzację dawnej architektury Częstochowy oraz jej historii, gdyż sporo obiektów z prezentowanych projektów już nie istnieje. Ekspozycja ma także uwrażliwić odbiorców na jej dziedzictwo architektoniczne oraz na znaczenie estetyczne detalu w architekturze.
Olga Desperak, kuratorka wystawy
