Po 1989 roku Polska przeszła transformację ustrojową, która miała ogromny wpływ na różne sektory gospodarki, w tym transport. Kolej, która w latach 70. i 80. przechodziła dynamiczny rozwój, zaczęła stopniowo tracić na znaczeniu. Wiele miejscowości, takich jak Jastrzębie Zdrój, Łomża czy Bełchatów, zostało pozbawionych dostępu do transportu szynowego. Co doprowadziło do tej sytuacji?
Brak inwestycji w tabor już w latach 80. XX wieku stał się jednym z kluczowych problemów polskiej kolei. Władze nie zdecydowały się na zakup nowoczesnych autobusów szynowych, które były bardziej ekonomiczne niż przestarzałe lokomotywy.
Do likwidacji połączeń kolejowych przyczyniły się także koszty znacznie przekraczające zyski, przez które wiele tras stało się nierentownych. Pogłębiający się kryzys gospodarczy i likwidacja miejsc pracy sprawiły, że zapotrzebowanie na transport kolejowy znacznie spadło.
Kolejnym ciosem dla kolei była restrukturyzacja PKP. Podział na spółki doprowadził do chaosu organizacyjnego i dalszej degradacji połączeń lokalnych.
Dodatkowo sytuację pogorszył dynamiczny rozwój transportu drogowego po 1989 roku. Wydatki na infrastrukturę kolejową były wielokrotnie niższe niż na rozbudowę dróg krajowych. Budowa autostrad i tras ekspresowych stała się priorytetem dla władz, co przyczyniło się do marginalizacji kolei.
Sytuacja polskiej kolei zaczęła się zmieniać po 2003 roku, kiedy uchwalono dwie ważne ustawy. Wraz z wejściem do Unii Europejskiej oraz realizacją licznych inwestycji, systematycznie wymieniany jest tabor, remontowane są tory oraz infrastruktura kolejowa, w tym dworce i przystanki.
W ramach Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do 2032) planowane są kluczowe inwestycje w rozwój infrastruktury kolejowej. Program zakłada m.in. modernizację takich linii jak Rail Baltica na odcinku Białystok – Ełk – Trakiszki czy Skierniewice – Łuków. Jednym z priorytetów jest także ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego poprzez budowę linii kolejowej Podłęże – Tymbark oraz modernizację trasy Bydgoszcz – Kościerzyna – Gdynia.
Efektem realizacji inwestycji w ramach KPK 2030 będą szybsze i bardziej komfortowe podróże kolejowe. Po raz pierwszy w historii polskiej kolei pasażerskiej pociągi na Centralnej Magistrali Kolejowej będą mogły osiągać prędkość 250 km/h. Modernizacja pozwoli także na zwiększenie prędkości do 120-200 km/h na wielu odcinkach, co znacznie skróci czas przejazdu na popularnych trasach, takich jak Warszawa – Kraków czy Białystok – Gdańsk. Do końca 2030 roku planowana jest również elektryfikacja prawie 1400 km linii kolejowych, co pozwoli na zwiększenie liczby nowoczesnych składów na torach.
Innym ważnym projektem jest Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej + do 2029 roku. Jego celem jest przywrócenie połączeń kolejowych do miast powyżej 10 tys. mieszkańców, które straciły dostęp do kolei po 1989 roku. Program obejmuje budowę nowych odcinków linii kolejowych, modernizację istniejących tras oraz tworzenie nowych przystanków i mijanek.
Dla pasażerów, którzy planują podróże pociągiem, doskonałym narzędziem jest aplikacja EuroPodróże, która wskazuje optymalne połączenia, zarówno pod względem ceny jak i czasu przejazdu. Bilet przesyłany jest drogą mailową oraz SMS-em. Aplikacja EuroPodróże umożliwia również szybki zwrot i wymianę biletu. Dzięki niej podróżowanie koleją staje się prostsze i wygodniejsze.
Czas stagnacji w historii polskiej kolei minął, a jej przyszłość wygląda bardzo optymistycznie. Modernizacje torowisk, nowoczesny tabor oraz rozbudowa sieci połączeń, w tym inwestycje w kolej w mniejszych miastach, to najważniejsze plany na rozwój sektora kolejowego w naszym kraju. Należy również wspomnieć o zakrojonych na szeroką skalę remontach dworców kolejowych. Przykładem takiej realizacji jest dworzec kolejowy w Białymstoku – architektoniczna perła Podlasia.
Kolej w Polsce dynamicznie się zmienia, a modernizacja dworców to tylko jeden z wielu elementów tego procesu. Rozwój transportu szynowego to bardzo dobra wiadomość dla milionów mieszkańców naszego kraju, którzy zyskają nie tylko możliwość szybszego dojazdu do wielu regionów, ale także lepszą jakość usług transportowych.
