Babeszjoza jest chorobą pasożytniczą wywoływaną przez pierwotniaki z rodzaju Babesia. U ludzi występuje stosunkowo rzadko, ale jej przebieg może być bardzo poważny. Patogen po przedostaniu się do organizmu człowieka atakuje erytrocyty, prowadząc do ich rozpadu. Dowiedz się, jakie są objawy babeszjozy, jak rozpoznać chorobę oraz czy można ją wyleczyć.
Babeszjoza to zoonoza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, z których najczęstszymi patogenami u ludzi są Babesia microti (w Ameryce Północnej) oraz Babesia divergens (w Europie). Występuje rzadko u człowieka – w Polsce częściej chorują zwierzęta domowe. Jednak w ostatnich latach na świecie, zwłaszcza w USA, odnotowuje się wzrost liczby przypadków, dlatego sytuacja epidemiologiczna jest ściśle monitorowana.
Do zakażenia pierwotniakiem z rodzaju Babesia dochodzi poprzez ukąszenie przez zakażonego kleszcza. Możliwe jest także przeniesienie patogenu podczas transfuzji krwi lub z matki na płód.
Pierwotniak Babesia namnaża się w krwinkach czerwonych i prowadzi do ich rozpadu. Fragmenty erytrocytów blokują przepływ krwi przez małe naczynia krwionośne, co skutkuje zaburzeniami w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych. Dodatkowo uwolniony w ten sposób patogen może zakażać kolejne krwinki.
Babeszjoza może mieć przebieg bezobjawowy, łagodny lub ciężki, prowadząc w skrajnych przypadkach do niewydolności wielonarządowej. Obraz kliniczny zależy od wydolności układu immunologicznego.
Pierwsze objawy babeszjozy pojawiają się w ciągu 1–4 tygodni od ukąszenia przez kleszcza. Są to głównie dolegliwości przypominające grypę: gorączka, zmęczenie, osłabienie, dreszcze, bóle mięśni, bóle głowy, nadmierne pocenie się, brak apetytu. Mogą wystąpić również bóle brzucha, nudności i wymioty.
W ciężkich przypadkach babeszjozy u ludzi występują: żółtaczka, zaburzenia oddychania, objawy neurologiczne (np. sztywność karku, drgawki, śpiączka). Choroba może prowadzić do niewydolności nerek lub wątroby.
Pojawienie się niepokojących objawów po ukąszeniu przez kleszcza jest wskazaniem do pilnej konsultacji lekarskiej. Diagnostyka babeszjozy opiera się o wywiad medyczny oraz badania laboratoryjne. Należą do nich rozmaz krwi obwodowej (wymaga doświadczenia ze strony diagnosty), badania molekularne (PCR) oraz badania serologiczne pozwalające na wykrycie swoistych przeciwciał klasy IgM (np. https://www.alab.pl/badanie/babesia-microti-pc-igm). Badania w kierunku babeszjozy można wykonać m.in. w ALAB laboratoria w całej Polsce.
Dodatkowo lekarz może zdecydować o wykonaniu testów laboratoryjnych oceniających pracę narządów wewnętrznych. Są to m.in. morfologia krwi, ALT, AST, a także poziom kreatyniny, bilirubiny, mocznika.
Leczenie babeszjozy opiera się głównie na stosowaniu leków przeciwpierwotniakowych. Najczęściej wdrażanym schematem jest połączenie atowakwonu z azytromycyną lub klindamycyny z chininą. Terapia trwa zwykle od 7 do 10 dni, ale w przypadku ciężkich zakażeń lub u osób z obniżoną odpornością może być konieczne wydłużenie czasu leczenia.
W przypadkach ciężkiej anemii hemolitycznej wymagane mogą być dodatkowe procedury, np. transfuzje krwi. Przy powikłaniach narządowych konieczna jest kompleksowa opieka specjalistyczna. Ważne jest ścisłe monitorowanie stanu pacjenta i ewentualne powtarzanie badań w celu oceny skuteczności terapii.
Babeszjoza u ludzi jest chorobą, którą w większości przypadków można skutecznie wyleczyć – zwłaszcza jeżeli zostanie rozpoznana we wczesnym stadium i odpowiednio leczona. U osób z prawidłową odpornością rokowanie jest zazwyczaj dobre, a objawy ustępują całkowicie po zakończeniu terapii. W przypadku pacjentów z zaburzeniami immunologicznymi – szczególnie po usunięciu śledziony – choroba może mieć ciężki przebieg, a leczenie bywa trudniejsze. Większe jest także ryzyko zgonu. Śmiertelność w tej grupie pacjentów ocenia się na ok. 50%.
Babeszjoza to choroba pasożytnicza, która coraz częściej dotyka ludzi – zwłaszcza w regionach o dużej aktywności kleszczy. Objawy choroby są niespecyficzne, co utrudnia wczesne rozpoznanie. Diagnostyka wymaga specjalistycznych badań, takich jak rozmaz krwi oraz testy molekularne i serologiczne.
Bibliografia:
