Sporządzenie umowy dożywocia jest rozwiązaniem, które jest bardzo popularne w Polsce. Wiele osób nie wiedząc, w jaki sposób rozporządzić swoim majątkiem i zapewnić sobie opiekę, decyduje się na spisanie właśnie takiej umowy. Warto jednak dowiedzieć się, jakie prawa i obowiązki ma osoba, która została obdarowana w ramach umowy dożywocia.
Umowa dożywocia polega na tym, że właściciel nieruchomości przenosi własność tej nieruchomości na inną osobę w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania. Oznacza to, że nabywca nieruchomości nie płaci za nią pieniędzmi, lecz zobowiązuje się do opieki nad dotychczasowym właścicielem aż do jego śmierci.
W praktyce umowa dożywocia najczęściej zawierana jest pomiędzy osobami bliskimi, na przykład rodzicami i dziećmi, choć nie jest to warunek konieczny. Może zostać zawarta również pomiędzy osobami niespokrewnionymi. Kluczowe jest to, że musi być sporządzona w formie aktu notarialnego, ponieważ dotyczy przeniesienia własności nieruchomości. Brak zachowania tej formy powoduje jej nieważność.
Oczywiście zakres obowiązków osoby obdarowanej wynika przede wszystkim z samej treści umowy. To strony podejmują decyzję, jak ma wyglądać sprawowanie opieki. Zgodnie z prawem, podstawowym obowiązkiem jest jednak przyjęcie dożywotnika jako domownika i zapewnienie mu warunków do życia odpowiadających jego dotychczasowej sytuacji.
W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia odpowiedniego miejsca zamieszkania, wyżywienia, pomocy w codziennych czynnościach, a także wsparcia w chorobie i starości. Obowiązki te mają charakter ciągły i trwają aż do śmierci dożywotnika. Co istotne, nie mogą być wykonywane w sposób pozorny lub minimalny, gdyż ich celem jest rzeczywiste zabezpieczenie potrzeb życiowych osoby przekazującej nieruchomość.
Co dzieje się w przypadku śmierci obdarowanego, jeśli sporządzona została umowa dożywocia? Dowiedz się więcej: https://slupinska.eu/blog/umowa-dozywocia-a-smierc-obdarowanego-co-warto-wiedziec/
Umowa dożywocia wywołuje szczególne skutki w zakresie prawa spadkowego, co często bywa źródłem nieporozumień i sporów rodzinnych. Przede wszystkim należy podkreślić, że nieruchomość przeniesiona w ramach umowy dożywocia nie wchodzi do masy spadkowej po dożywotniku. Oznacza to, że spadkobiercy ustawowi lub testamentowi nie mogą domagać się jej wydania ani uwzględnienia przy podziale spadku.
Równie istotne jest to, że umowa dożywocia, jako czynność odpłatna, nie podlega doliczeniu do substratu zachowku. W przeciwieństwie do darowizn nie powoduje więc powstania roszczenia o zachowek wobec osoby, która nabyła nieruchomość. Dla wielu rodzin jest to kluczowy argument przemawiający za wyborem tej formy przekazania majątku zamiast klasycznej darowizny. Osoba obdarowana nie musi bowiem martwić się tym, że będzie musiała wypłacić zachowek innym spadkobiercom.
Nie oznacza to jednak, że pozostali spadkobiercy są całkowicie pozbawieni możliwości działania. Jeżeli umowa dożywocia została zawarta w okolicznościach budzących wątpliwości, na przykład pod wpływem błędu, groźby czy w stanie wyłączającym świadome podejmowanie decyzji, możliwe jest jej podważenie na drodze sądowej. Wymaga to jednak przedstawienia bardzo konkretnych dowodów i zazwyczaj wiąże się z długotrwałym postępowaniem.
Forma prawna, jaką jest umowa dożywocia, może być korzystna, jednak w każdym przypadku warto poznać alternatywy i wybrać rozwiązanie, które będzie optymalne. Niestety, w wielu przypadkach sporządzenie takiej umowy prowadzi do różnego typu sporów między obdarowanym i dożywotnikiem. Co więcej, wątpliwości związane z dziedziczeniem mogą pojawić się także u pozostałych spadkobierców.
Dlatego warto rozważyć konsultację z prawnikiem z Kancelarii Adwokackiej Słupińska-Strysik, który odpowie na wszystkie pytania i zapewni wsparcie prawne zarówno podczas podpisywania umowy, jak i na każdym kolejnym etapie.
Wsparcie merytoryczne podczas tworzenia niniejszego artykułu zapewniła Kancelaria Słupińska-Strysik: https://slupinska.eu/
