Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
Kwiŏtki i robŏki na jŏr.
J: Cześ, coś takŏ markotnŏ?
I: Myślã ô życiu!
J: Że co?
I: Aaa, że mōm rada zimã, ale... jak je śniyg i idzie sie klojzdać i ciepać kulkami, i ukulać śniygulŏka. Ale tak na kōniec...
J: Jak śniyg sie topi i je ciaprajza i ciaplyta, tō niy je fajnie?
I: Nō, wtynczŏs chyba mōm doś.
J: To barzij mŏsz rada jŏr?
I: Dyć, ale czekōm na lato i cni mi sie za latym.
J: Nō, ale przeca możesz iś do ôgrōdka i zbiyrać gymizã i warzić ajntopf.
I: Ale niy mogã przeca durś warzić, bo potyn zrubnã, pamiyntŏsz? Kŏzałaś mi lŏtać, coby potyn wlyź w badykostium.
J: Ô ja! Nale to możesz na surowo jeś tã gymizã. Ale nojprzōd poôglōndać kwiŏtki jŏrowe.
I: To mōm rada. Nojprzōd sōm te biołe, co spod śniygu wyłażōm.
J: To sōm śniygotki.
I: Sōm piykne i doprŏwdy przepowiadajōm jŏr.
J: A znŏsz tyż druge jŏrowe kwiŏtki?
I: Ja ja ja. My niydŏwno gŏdały u mie w dōma. Take biołe z żōłtym pympkym to sōm gynsipympki, a niybieske, co rosnōm w lesie to żabie ôczka, niyzabudki.
J: Super. A sōm jeszcze take żółte jŏrowe, tyż majōm we mianie ôczka...
I: Niy wiym...
J: Kaczeńce – to boli ôczka, niykerzi tyż tak godajōm na jaskry. A potyn take duge, wysoke z roztōmajtymi farbami kwiŏtkōw?
I: Znōm take, co sie po polsku mianujōm mieczyki, tak rosnōm na pōźny jŏr, tak na czyrwiyń.
J: To ône sie mianujōm gladiole.
I: I jeszcze mōm rada te, take żōłte, co potyn sie smiyniajōm na biołe i sie na nie dmuchŏ i lecōm z nich take choby ciciki!
J: Ooo. To sōm mlycze abo mojiki.
I: I ś nich my plytli za dziecka wiōnki.
J: Jŏ miyndzy gojiki wrażała gynsipympki.
I: A jŏ chabry, kole nŏs było pole.
J: Ale coby były fajne kwiŏtki, to nie śmiy być dużo chrobŏkōw.
I: My łaziyli na ôgrōdki i na łōnki i my zbiyrali te... take duge i take błe...
J: My zŏwdy gŏdali na to glizdy.
I: A ône sie mianujōm po polsku dżdżownice. Ale te glizdy sōm dobre do kwiŏtkōw.
J: Sōm dobre do ziymi, w keryj rosnōm kwiŏtki.
I: Ja, a do kwiŏtkōw ôd wiyrchu sōm dobre te... co lŏtajōm, sōm w żōłte i czŏrne pŏski i robiōm taki klang bzzz.
J: To sōm biny. Bez nich niy ma na świecie nic, pra?
GRAMATYKA – LEKSYKA
Dzisiejszą lekcję poświęciłyśmy poznawaniu nowego słownictwa. Były to przede wszystkim nazwy kwiatów wiosennych, których nazwy po śląsku są często metaforyczne, wynikające z obserwacji przyrody, stąd porównywanie ich wyglądu do oczu różnych zwierząt czy do pępków. Ciekawe jest też w języku śląskim użycie nazw: chrobŏk i glizda. Można je uznać za fałszywych przyjaciół tłumacza. Chrobŏki mają szersze znaczenie niż w języku polskim. Chrobŏki to wszelakie robaki, owady i chrabąszcze.
