Czy w Katowicach wyląduje polski ośrodek Europejskiej Agencji Kosmicznej? Czy grozi nam utrata unijnych pieniędzy na transformację i dlaczego UE zmienia zasady gry z Funduszem Sprawiedliwej Transformacji?
Z marszałkiem województwa śląskiego Wojciechem Saługą rozmawia Marcin Zasada.
Marcin Zasada, witam. Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego jest z nami w studiu Radia Katowice. Dzień dobry panu.
Dzień dobry panu i państwu oczywiście – słuchaczom.
Panie marszałku jakie są szanse na to, jak pan je ocenia -a pytam dlatego jak pan je ocenia bo mam nadzieję na jakiś inside z rządu- szanse na Europejską Agencję Kosmiczną w Katowicach i na Śląsku?
Dzisiaj oceniałbym to na 25%, a to tylko z tego powodu, że cztery jakby lokalizacje są w grze, cztery miasta wyraziły wolę tego żeby ta lokalizacja była u nich, także województwo śląskie, miasto Katowice, wszyscy którzy w tej branży działają, Politechnika Śląska, więc staramy się być w grze, pokazywać że u nas też to jest możliwe, że mamy zasoby, mamy siły naukowe, mamy siły gospodarcze do tego żeby taka agencja była ulokowana u nas.
Od ministerstwa oficjalnie dowiadujemy się, że finalnie to Europejska Agencja będzie wybierać -być może z rekomendacją polskiego rządu- tę kandydaturę. Czy to jest –tak z optymizmem przed świętami- dobra informacja również dla nas, że nie będzie to decyzja polityczna, będzie to sprawiedliwy wybór wskazujący najlepszą ofertę, i naszym zadaniem jest żebyśmy taką najlepszą ofertę mieli?
Mając nadzieję że będziemy wybrani, to nas to cieszy, że to będą eksperci wybierać a nie politycy, chociaż oczywiście politycy też mogą mieć na to wpływ. Losowanie mogłoby być uczciwe. Inne miasta też oczywiście mają zasoby. Ważne, że jesteśmy w grze, że się w ogóle dopominamy czegoś, że chcemy, że mamy możliwości. To takie poruszenie po prostu ogólnoregionalne. Coś się dzieje w kraju, my pokazujemy że jesteśmy gotowi przyjąć różne rozwiązania, ale też nie tylko jeśli chodzi o agencję kosmiczną. Jesteśmy gotowi na przyjęcie różnych instytucji, różnego biznesu, różnych rozwiązań. Województwo śląskie jest dużym województwem, liczącym się województwem, województwem które ma poważne zasoby, jesteśmy nie tylko w stanie latać w kosmos, ale robić wiele innych pożytecznych dla społeczeństwa rzeczy.
Natomiast ta akcja mobilizacyjna w końcu pokazała również -moje osobiste wrażenie-, że łącząc te potencjały wyglądamy faktycznie jak silny ośrodek, tylko wcześniej, tak mniej więcej od 2012 roku mieliśmy z tym problem. 2012 to Euro, kiedy miasto Chorzów -taka ciekawostka- nie dostało piłkarskich Mistrzostw Europy.
Też ta mobilizacja dzięki panu redaktorowi, który jako pierwszy zauważył i poruszył ten problem, więc dziękujemy.
Ja tylko niosę pomoc.
Jest specyfika województwa śląskiego, aglomeracji, brak ciągle jednego zarządzania metropolią, miastami, powoduje że u nas ten proces decyzyjny czy dochodzenia do pewnych rozwiązań jest trochę dłuższy niż gdzie indziej. Większe ośrodki, jak Warszawa, Gdańsk, Kraków, to jakby jednowładztwo. U nas dużo rzeczy trzeba uzgadniać między miastami, chociażby jeśli chodzi o tę agencję kosmiczną, lokalizacja Politechniki Gliwickiej, powoduje że troszkę mamy spóźnioną komunikację w tym zakresie.
Jak się pan przy okazji rozproszenia zapatruje na coś, co ja sam osobiście nazywam rokiem ostatniej szansy na to żeby podjąć istotną, poważną rozmowę nad przyszłością projektu jedno-, wiele-, wspólne miasto metropolii? W kontekście kalendarza wyborczego, w kontekście dwukadencyjności za moment do samorządów i w kontekście oczywiście wyzwań czy problemów, z którymi się borykamy.
Dynamika polityczna, chociażby mówiąc o dwukadencyjności, jest naprawdę tak duża, że nie wiemy na koniec jak to się wszystko skończy. Na pewno projekt metropolia dzisiaj działa na 3, na 3- i to nie wina tych, którzy nią zarządzają, ale oprzyrządowania w które została ta metropolia wyposażona i w ogóle jak została stworzona. Wszyscy to dostrzegamy, wszyscy na to utyskujemy, ale potrzeba tak jak pan mówi, odważnych działań tu i teraz, silnego głosu, że to nie jest tak, jak sobie wyobrażaliśmy, to nie rozwiązuje tutaj naszych żywotnych interesów. Musimy ponad podziałami dążyć do jednego, dużego organizmu miejskiego zdolnego konkurować z Krakowem, Warszawą czy Gdańskiem. Dzisiaj mamy z tym problemy i te problemy przekładają się na i gospodarkę, i populację, i w ogóle jakość życia województwa śląskiego.
To nie zauważanie panie marszałku, Igrzyska Olimpijskie, to oczywiście drobiazg dzisiaj, ale tak naprawdę nie ma nas na tej oryginalnej liście pomysłów na igrzyska w Warszawie, jako miasto wspomagające, mimo że mamy przecież Stadion Narodowy, lekkoatletyczny.
Mimo, że jesteśmy największym województwem po Mazowszu…
I największym miastem można powiedzieć.
…to Katowice lokują się w wielkości miast…
11. miejsce.
…na 11. miejscu, w okolicach Białegostoku. Tu mamy taki dysonans, kłopot z tym, że jak coś dla nas organizowane w Zabrzu, w Chorzowie to jest oczywiście na Śląsku, to patrząc z Warszawy, albo z Lozanny jak Komitet Olimpijski, to już nie widzi tych miejscowości, nie widzi że tu jest spójny organizm miejski. Dlatego wracam do tego, że musimy zrobić pilnie coś, przynajmniej narracyjnie, że musimy się domagać nie tylko zmiany ustawy o funkcjonowaniu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, ale w ogóle o funkcjonowaniu aglomeracji śląskiej. Nie jesteśmy z tego zadowoleni, nie przynosi nam to oczekiwanych efektów, albo odwrotnie, wręcz nas hamuje w wielu miejscach. Musimy szarpnąć do przodu razem z prezydentem Krupą, który powinien być -prezydent miasta Katowice- liderem. Staramy się przynajmniej na razie oswoić włodarzy innych miast, że coś trzeba pilnie zmienić i liderem tej zmiany muszą być Katowice, albo inaczej, powinny być Katowice.
Panie marszałku Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, czyli coś co miało być -wiele epitetów byśmy znaleźli- jakimś takim mobilizatorem, marchewką, szansą na rozwój z wykorzystaniem tego wszystkiego co jest nowe itd. Jak bardzo źle to wygląda z naszego punktu widzenia w kontekście kolejnych budżetów unijnych? Albo jeszcze prościej czy ten fundusz zniknie z kolejnego funduszu unijnego?
W ogóle nie łączyłbym tych dwóch rzeczy. Fundusz europejski będzie znowu rekordowy dla Polski.
Koperta dla Polski.
Polska otrzyma rekordową liczbę środków, jeżeli chodzi o i historię, i jakby przydział na jednego obywatela, więc Polska dalej jest wielkim beneficjentem środków europejskich. Zmienia się w ogóle myślenie o środkach europejskich. Przypomnę, że oprócz tych, do których żeśmy się przyzwyczaili, po drodze był wielki fundusz krajowego Planu Odbudowy też wielkich środków europejskich zupełnie inaczej dystrybuowany w kraju, więc Unia próbuje się reformować i też inaczej dzielić środki, ale tak, zauważamy że w tym całym opowiadaniu o nowym rozdziale, nowym sposobie dystrybucji środków gdzieś znika nam Fundusz Sprawiedliwej Transformacji. Ja i wielu innych upominamy się o to żeby…
Wielu innych marszałków?
Marszałów też, ale tutaj różnych graczy, polityków itd. W ogóle trwa wielka dyskusja w Unii Europejskiej jak ostatecznie ten budżet będzie wyglądał i decyzje zapadną dopiero latem przyszłego roku, ostateczne decyzje. Dzisiaj Komisja rzuciła jakby propozycję, no i upominamy się. Ja mówię wprost jesteśmy ofiarami jako województwo śląskie Zielonego Ładu, polityki klimatycznej. Potrzebujemy innych narzędzi do tego żeby to łagodzić i żeby opowiedzieć też ludziom, dlaczego my to wszystko robimy. Myślę, że ten głos ostatecznie się przebije i jakieś zapisy związane z tym nowym rozdaniem, bo my nie możemy porównywać jednego budżetu do drugiego oprócz pieniędzy, pieniądze są naprawdę gigantyczne, natomiast filozofia rozdziału tych środków będzie zupełnie inna. Jestem gorąco przekonany, że znajdą się tam środki na sprawiedliwą transformację.
Ja się o to panie marszałku nie obawiam i to zresztą słyszymy również od ludzi, którzy są blisko tego budżetu, że pieniądze na transformację będą. Obawa dotyczy tego, ze dotychczas mieliśmy -pan jest dysponentem tych pieniędzy- osobną kopertę transformacyjną, z której korzystaliśmy jako województwo śląskie. Ona miała być obecna, jak zapowiadał też Jerzy Buzek, który przy tym pracował, do 2050 a dzisiaj, nawet jeżeli te pieniądze na transformację będą, to one będą rozdzielane centralnie.
W ogóle wszystkie środki europejskie rozdzielane są centralnie zaczynając od Brukseli, przechodząc przez rządy krajowe a później dystrybuowane dalej. Różne kraje różne filozofie tego przyjmują. Jestem przekonany, że jeżeli to się będzie wydarzać w przyszłym roku, tak jak mówię w okolicach wakacji decyzje ostateczne zapadną. Poczekajmy na ostateczne rozwiązania bo dyskusja trwa, walka trwa -różnie możemy to nazywać- dopominamy się środków na sprawiedliwą transformację. Filozofia się zmienia, że nie województwo śląskie bezpośrednio z Brukselą, a województwo śląskie z rządem polskim będzie to musieć negocjować, zapisywać. Tak jest na dzisiaj a jak się to ostatecznie skończy nie wiem, bo naprawdę jest dość duży opór, nie tyle społeczny, jak polityczny wobec Komisji Europejskiej, rządy różnorakie i politycy, Parlament Europejski. Ja jako członek Komitetu Regionów zabieram w tym temacie ostro głos i Komisja Europejska poddawana jest dość szerokiej krytyce wynikającej w dużej mierze z niewiedzy i z tego, że jak się robi taką rewolucję, bo to jest rewolucja jeżeli chodzi o środki europejskie i filozofię ich rozdziału, no to budzi opór, chociażby z tego wynikający, że nie wiemy jak ostatecznie będzie.
Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego był dziś z nami po raz ostatni przed świętami. Słyszymy się…
Życzeń nie udało się złożyć jeszcze. Czy się uda?
No tak jednym zdaniem.
Spokoju i zdrowia szanowni państwo i tego bezpieczeństwa, i żebyśmy wiedzieli kto jest gdzie wrogiem -czy Putin, czy Zełenski, czy Unia Europejska, czy Tusk- wariactwo po prostu żeby się skończyło, żebyśmy byli znowu jednym, pięknym wspaniałym narodem.
Dziękuję bardzo. Państwu również. Ja życzę wszystkiego dobrego, kroku w tył, zostawienia trosk takich codziennych, odpoczynku, wypoczynku. Usłyszymy się po raz kolejny -ze mną oczywiście- już w nowym roku. Dziękujemy bardzo. Do usłyszenia, do zobaczenia.
Wesołych świąt.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
