Premier Donald Tusk ocenił, że wtargnięcie rosyjskich dronów na terytorium Polski w nocy z wtorku na środę (9/10 września) to prowokacja najniebezpieczniejsza z dotychczasowych. Czemu miała służyć - zapytamy wojewodę śląskiego Marka Wójcika.
Z wojewodą śląskim Markiem Wójcikiem rozmawia Paweł Nadrowski.
Gościem Radia Katowice jest wojewoda śląski Marek Wójcik. Dzień dobry panie wojewodo.
Dzień dobry.
Rada Bezpieczeństwa Narodowego, w związku z wydarzeniami w nocy z wtorku na środę, kiedy polska przestrzeń powietrzna została wielokrotnie naruszona przez rosyjskie drony. Z kolei w Parlamencie Europejskim planowana jest dziś specjalna debata na temat tych dronów. Premier nie ma wątpliwości, w Sejmie mówił, że wtargnięcie rosyjskich dronów na polskie terytorium to prowokacja najniebezpieczniejsza z dotychczasowych. Jednak podkreślił, że nie jesteśmy w stanie wojny. Panie wojewodo czy są powody do obaw?
Do tej na pewno pory nie było prowokacji rosyjskiej na taką skalę. Niestety sytuacja z naszym wschodnim sąsiadem politycznie jest skomplikowana, w związku z czym chyba musimy się przygotować do tego, że oprócz działań służb specjalnych, które do tej pory miały miejsce na terenie Rzeczpospolitej, które były skutecznie eliminowane przez polskie służby specjalne, niestety do tego typu spektakularnych działań związanych na przykład z naruszeniem naszej przestrzeni powietrznej będzie dochodziło, dlatego ważne są wszystkie działania związane zarówno z działaniami wojska, które eliminuje drony i innego typu obiekty. Natomiast najważniejsze jest przygotowanie nas wszystkich do tego żebyśmy nie ulegali różnego rodzaju dezinformacji, żebyśmy nie powielali różnego rodzaju niesprawdzonych informacji, które często są tworzone tylko po to żeby wywołać panikę, wywołać różnego rodzaju takie sytuacje, w których obywatele mogliby utracić poczucie zaufania do władz publicznych. Myślę, że tutaj cel, który jest widoczny dla wszystkich, to jest kwestia takiego osłabienia polskiego wsparcia dla Ukrainy w tej wojnie, w której Ukraina walczy o obronę swojego terytorium.
Właśnie zastanawia mnie czemu ta prowokacja miała służyć, panie wojewodo, pańskim zdaniem? Osłabienie wsparcia dla Ukrainy, ale też próba zastraszenia, rekonesans?
Na pewno. Myślę, że przede wszystkim to są czynniki polityczne, które rzeczywiście mają doprowadzić do destabilizacji sytuacji w Polsce i rzeczywiście osłabienia tego naszego wsparcia dla Ukrainy. Natomiast każde tego typu działanie też będzie obserwowane przez służby po stronie rosyjskiej i te działania, które podejmowały polskie służby, również będą obserwowane przez drugą stronę.
Czy to, że część dronów nadleciała z Białorusi a nie z Ukrainy, dodatkowo komplikuje służbom sytuację?
Mamy już potwierdzenia również tego, że strona białoruska przekazywała informacje z ich systemów radarowych o tym, że takie drony nadlatują. Z jednej strony wiemy o tym z jakiego kierunku nadleciały, z drugiej, ku właściwie można powiedzieć zaskoczeniu, te informacje napływające z Białorusi były informacjami użytecznymi. Wiemy w jakiej politycznej sytuacji jest Białoruś, jest niestety państwem, które jest zależne od Rosji, więc to jest takie trudne sąsiedztwo, które mamy z Białorusią. Myślę, że sytuacja jest tutaj taka mocno niejednoznaczna.
Czy Śląski Urząd Wojewódzki musiał podejmować jakieś działania w związku z wczorajszymi nocnymi wydarzeniami?
W województwie śląskim nie wystąpiły incydenty związane z dronami, w związku z czym nie musieliśmy podjąć żadnych dodatkowych działań związanych na przykład z ostrzeganiem ludności czy jakimiś akcjami związanymi z poszukiwaniem dronów, współpracą również z wojskiem. Natomiast ja sprawdziłem czy na numer 112 nie wpłynęły zgłoszenia dotyczące dronów. Takich zgłoszeń, które mogłyby budzić niepokój nie było. Również policja, śląski garnizon, w przeciwieństwie do garnizonów we wschodniej części Polski, nie został postawiony w stan alarmu. Wynika to z tego, że po prostu nie musieliśmy szukać w województwie śląskim spadających dronów. Natomiast to jest taka sytuacja, w której wszyscy musimy sobie zadać pytanie, na ile jesteśmy przygotowani w takim wymiarze również psychicznym, świadomościowym do podobnych problemów, tzn. jakbyśmy się zachowali wtedy gdyby takie problemy wystąpiły również na terenie województwa śląskiego. Jedna kwestia to jest kwestia reakcji służb, a druga to jest kwestia reakcji społecznej, tego czy rzeczywiście bylibyśmy przygotowani, czy nie spowodowałoby to paniki. Dlatego myślę, że warto za każdym razem w takich sytuacjach, niezależnie od tego czy dotyczą województwa śląskiego czy innego, jednak wskazywać na to, że nie należy ulegać panice. Należy słuchać komunikatów tylko i wyłącznie ze sprawdzonych źródeł, czyli komunikatów wojska, komunikatów służb. W sytuacji gdybyśmy znaleźli takiego drona, broń Boże, nie wolno do niego podchodzić. Należy po prostu zgłosić, że taki obiekt nieznanego pochodzenia spadł gdzieś w naszym pobliżu, na numer 112 i wtedy już policja zabezpieczy to miejsce i później patrol saperski zneutralizuje.
Czyli absolutnie nie zbliżać się, nie dotykać i powiadomić 112. Czy ta prowokacja miała związek, pana zdaniem, ze zbliżającymi się rosyjsko-białoruskimi manewrami „Zapad”? Przypomnijmy, że one zaczynają się już jutro.
Sytuacja jest napięta w związku z manewrami. Natomiast manewry są takim wydarzeniem, które cyklicznie jest organizowane przez stronę rosyjską. Jeżeli chodzi o działania polskiego rządu, rzeczywiście tutaj konieczna jest pewnego rodzaju wzmożona czujność, dlatego granica z Białorusią została zamknięta. Natomiast jakie były motywy ze strony rosyjskiej, trudno jest nam tutaj w sposób pewny wskazać. Możemy oczywiście wskazywać na to, że motywem tego typu działań była próba jakiejś destabilizacji w Polsce. Natomiast czy to ma bezpośredni związek z manewrami i z taką atmosferą napięcia, którą już manewry wywołały i to jest taki jakby dodatkowy element, który miał wzbudzić w Polsce jakiś nastrój grozy i wywołać panikę, być może tak jest, natomiast to nie jest pytanie w tym momencie do nas. Po stronie polskiej mogą powstawać tylko i wyłącznie analizy, natomiast motywy są znane wyłącznie stronie rosyjskiej.
O rosyjskiej dezinformacji już trochę mówiliśmy, ale gdybyśmy mogli powiedzieć trochę szerzej o czym warto pamiętać? Przede wszystkim, zakładam, pierwsza zasada: nie podajemy bezrefleksyjnie w Internecie każdej znalezionej informacji.
Tak jest. Różne doświadczenia, które już były udziałem polskich obywateli, wskazują na to, że niestety w różnych sytuacjach kryzysowych, nie tylko wojny która odbywa się w Ukrainie, ale także na przykład Covidu, dochodzi do bardzo wielu sytuacji, w których w mediach społecznościowych pojawiają się fałszywe informacje. Bardzo często to jest taki schemat, albo informacje na Facebooku lub informacje rozsyłane SMS-ami na różnych komunikatorach wskazujące: mój dobrze poinformowany przyjaciel, albo znajomy, mówi, że do czegoś dochodzi. To jest jakby taki schemat, który się pojawia w sytuacjach różnego rodzaju zagrożeń, właśnie po to żeby wzbudzić panikę. Tego typu wiadomości mają też to do siebie, że bardzo często są tak spreparowane żeby obniżyć autorytet władzy, obniżyć zaufanie do instytucji publicznych, do służb publicznych, w związku z czym absolutnie nie należy tego typu wiadomości powielać. Dotyczy to zarówno wiadomości, które mogą do nas przychodzić właśnie na różnego rodzaju komunikatorach, ale także wiadomości, które znajdujemy gdzieś na Facebooku. Współcześnie Facebook albo inne media społecznościwe, to jest z jednej strony jakieś nasze komunikacyjne dobrodziejstwo, z drugiej strony, z punktu widzenia możliwości wywołania paniki i takiego zamieszania w opinii publicznej, niestety to są media, które mogą być w bardzo groźny sposób wykorzystywane przez obce służby.
Z rządowych stron można już pobrać poradnik bezpieczeństwa. Panie wojewodo, co w nim znajdziemy?
Tak jest. Ja mam wydrukowaną wersję poradnika.
Która niedługo trafi też w formie fizycznej do mieszkańców.
Tak jest. Dlatego, że poradnik został przygotowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji i Ministerstwo Obrony Narodowej. Już został upubliczniony na rządowych stronach, m.in. można go pobrać ze strony Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego. Zgodnie z planem ten poradnik zostanie na przełomie roku również wysłany w wersji papierowej do wszystkich gospodarstw domowych w Polsce. Ten poradnik zawiera takie najprostsze informacje związane z tym w jaki sposób zachowywać się w sytuacjach kryzysowych, w jaki sposób na te sytuacje kryzysowe też się przygotować, co powinniśmy mieć w domu, w jakie przedmioty powinniśmy się zawczasu wyposażyć. Mówi też to tym, jak wygląda sygnał alarmowy i w jaki sposób się zachować wtedy, kiedy taki sygnał alarmowy usłyszymy, ale jest tam też dużo praktycznych podpowiedzi jak zachować się w sytuacjach konkretnych zagrożeń. Konkretne zagrożenie to jest na przykład blackout, czyli długotrwały brak prądu, to jest powódź, pożar, tego typu zdarzenia.
Zachęcamy zatem do lektury. Wojewoda śląski Marek Wójcik był gościem Radia Katowice. Dziękuję.
Dziękuję.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
