Mieszkańcy województwa śląskiego mają coraz mniej czasu na pozbycie się tzw. kopciuchów.
Zgodnie z uchwałą antysmogową dla regionu, od 1 stycznia 2026 r. korzystanie z pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno będzie nielegalne. Z pomocą przychodzi program Czyste Powietrze.
Na terenie województwa śląskiego do wymiany pozostało około 200 tysięcy tzw. kopciuchów. Te dane przekazał na antenie Radia Katowice prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel.
Mateusz Pindel powiedział, że przydatny może być program Czyste Powietrze. Zakłada dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji budynku i wymiany nieefektywnego źródła ciepła. Nowa edycja programu wystartowała w marcu. Od początku programu, który rozpoczął się w 2018 roku, wypłacone dotacje wyniosły w regionie ponad 2 miliardy złotych.
— Na terenie województwa śląskiego do wymiany jest jeszcze około 200 tysięcy kopciuchów — powiedział w Radiu Katowice prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateusz Pindel. Powołał się przy tym na dane Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków i Polskiego Alarmu Smogowego. Mieszkańcy województwa śląskiego mają coraz mniej czasu na korzystanie z pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno. Zgodnie z uchwałą antysmogową dla regionu, od 1 stycznia 2026 r. będzie to nielegalne.
Mateusz Pindel wskazał, że dla części mieszkańców przydatny może być program Czyste Powietrze. Zakłada on dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji budynku i wymiany nieefektywnego źródła ciepła. W jego ramach od 2018 r. na terenie województwa śląskiego złożono ponad 147,5 tys. wniosków, zawarto ponad 133 tys. umów oraz wypłacono ponad 2 mld zł dotacji.
— Tylko w latach 2024-2025 WFOŚiGW w Katowicach wypłacił blisko 700 mln zł, więc można policzyć jaka jest dynamika — mówi Mateusz Pindel w rozmowie z Pawłem Nadrowskim.
— To przede wszystkim efekt pracy nowego rządu i zarządów w wojewódzkich Funduszach z tego względu, że zabezpieczone zostały środki na realizację programu Czyste Powietrze. Niestety, poprzednicy nie zabezpieczyli nam tych środków — dodaje prezes WFOŚiGW w Katowicach.
Jak przypomniał gość rozgłośni, po przejęciu władzy przez obecną koalicję zostały odblokowane środki europejskie.
— KPO na program Czyste Powietrze to 13 mld zł, FEnIKS to blisko 9 mld zł, a także obecna edycja programu Czyste Powietrze z Funduszu Modernizacyjnego Europejskiego Banku Inwestycyjnego to 10 mld zł. Środki są zabezpieczone i na bieżąco wypłacane przez WFOŚiGW w Katowicach — wymienia gość Radia Katowice.
Mateusz Pindel zapewnił, że w województwie śląskim widoczna jest stała poprawa jakości powietrza.
— To cieszy. Nie jest to jednak koniec drogi, ponieważ jesteśmy na ciągłym etapie dojścia do tego, aby jakość powietrza na terenie naszego województwa była jak najlepsza. Co za tym idzie, poprawia się też zdrowie naszych mieszkańców. To z myślą o nim wydatkujemy środki publiczne, aby żyło się wszystkim jak najlepiej — mówi prezes WFOŚiGW w Katowicach.
W skali całej Polski w ramach programu Czyste Powietrze podpisano 939,5 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty przekroczyły 18,5 mld zł. Zrealizowano ponad 550 tys. inwestycji, a także wymieniono 450 tys. kopciuchów.
Z prezesem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateuszem Pindlem rozmawia Paweł Nadrowski.
Gościem Radia Katowice jest Mateusz Pindel - prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Dzień dobry.
Dzień dobry panie redaktorze, dzień dobry słuchaczom Radia Katowice.
Sprawdzam na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska stan powietrza, aktualnie całe województwo śląskie na zielono. Źle nie jest a jak panie prezesie zmienia się w ostatnich latach powietrze w regionie? Widać znaczną poprawę czy raczej są to małe kroczki, czy utrzymujemy ten sam poziom?
Odnosząc się do danych, które pan zaprezentował widoczna jest stała poprawa jakości powietrza na terenie województwa śląskiego. To oczywiście jest efekt programów wdrażanych przez stronę rządową, przez Narodowy Fundusz i Wojewódzki Fundusze w skali kraju. Odnosząc się do naszego województwa, przez nasz Wojewódzki Fundusz w Katowicach, to cieszy. Oczywiście to nie jest koniec drogi, ponieważ jesteśmy na ciągłym etapie dojścia do tego aby jakoś powietrza na terenie naszego województwa była jak najlepsza, a co za tym idzie poprawiało się też zdrowie naszych mieszkańców, bo to przede wszystkim z myślą o nich wydatkujemy środki publiczne, realizujemy programy, aby nam się tu wszystkim żyło jak najlepiej.
No właśnie, jeżeli o te programy chodzi, wśród nich jest „Czyste Powietrze”. Czasu coraz mniej mają mieszkańcy województwa śląskiego żeby pozbyć się tzw. „kopciuchów”. Zgodnie z uchwałą antysmogową dla regionu, od 1 stycznia przyszłego roku korzystanie z pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno będzie nielegalne. Tutaj z pomocą przychodzi program „Czyste Powietrze”. Na stronie „Czystego Powietrza” można sprawdzić komu jakie dofinansowanie przysługuje. A czy mamy dane panie prezesie dla województwa śląskiego ile wniosków już złożyli mieszkańcy w ramach programu?
Jak najbardziej tak. Od 2018 roku, czyli od momentu kiedy program ruszył to już ponad 147,5 tysiąca wniosków na terenie województwa śląskiego. Oczywiście ta liczba wniosków nie w pełni przełożyła się na liczbę umów podpisanych, bo to jest około 133 tysięcy. Natomiast wartość, jeżeli chodzi o złożone wnioski, to ponad 4 miliardy złotych. Środki, które już wypłaciliśmy -a więc inwestycje zostały zrealizowane, zakończone, rozliczone- to już ponad 2 miliardy złotych, jeżeli chodzi o województwo śląskie. Co istotne i na co chciałbym zwrócić uwagę, tylko w ostatnich dwóch latach nasz Fundusz w Katowicach wypłacił już blisko 700 milionów złotych, więc można sobie policzyć jaka jest dynamika. To przede wszystkim efekt pracy zarówno nowego rządu, ale też nowych zarządów w Wojewódzkich Funduszach, z tego względu, że zabezpieczone zostały środki na realizację programu „Czyste Powietrze”, bo niestety poprzednicy nie zabezpieczyli nam tych środków. Tylko przypomnę, w skali kraju od momentu kiedy obecna koalicja rządząca przejęła władzę zostały odblokowane środki europejskie. KPO na program „Czyste Powietrze” - 13 miliardów złotych. FEnIKS, czyli fundusze europejskie na infrastrukturę, klimat i środowisko – blisko 9 miliardów złotych. Obecna, nowa edycja programu „Czyste Powietrze” z Funduszu Modernizacyjnego Europejskiego Banku Inwestycyjnego – 10 miliardów złotych. To są konkretne środki. Chciałbym żeby to tutaj dzisiaj wybrzmiało, żeby nasi mieszkańcy, ale również branża wykonawcza: wykonawcy, przedsiębiorcy, którzy realizują inwestycje w ramach programu „Czyste Powietrze”, mieli jasną informację: środki są zabezpieczone i na bieżąco wypłacane przez nasz Fundusz w Katowicach.
Od końca marca tego roku program „Czyste Powietrze” działa we wspomnianej, nowej formule i wprowadzona reforma opiera się na dwóch kluczowych elementach: obowiązkowym potwierdzeniu standardu energetycznego domu oraz systemie lokalnych operatorów. Nowa konstrukcja programu ma lepiej chronić beneficjentów przed błędami inwestycyjnymi i nieuczciwymi wykonawcami. Sprawdza się ta nowa formuła? Czy docierają do państwa jeszcze jakieś zgłoszenia o nieprawidłowościach albo nadużyciach?
Przede wszystkim, tak jak pan redaktor przekazał, nowa edycja programu „Czyste Powietrze” -po okresie wstrzymania naboru wniosków- ukierunkowana jest na walkę z ubóstwem energetycznym, czyli skierowana do najuboższych mieszkańców całego kraju a szczególnie naszego regionu, bo rozmawiamy o województwie śląskim. Oczywiście, że sprawdza się ta nowa formuła, ponieważ w końcu beneficjent na pierwszych rozmowach z operatorami gminnymi lub Wojewódzkiego Funduszu -bo to są dwie instytucje, czyli samorządy i Wojewódzkie Fundusze mają możliwość pełnienia funkcji operatorów- ma konkretną informację: co może zrealizować, jak może zrealizować, jak powinien przebiegać proces inwestycyjny i co najważniejsze on jest poukładany od początku do końca, czyli wychodzimy od audytu energetycznego, który jest obowiązkowy, który nam określa, co powinno być wykonane w ramach inwestycji, jakie wskaźniki mają być przyjęte, jaki kocioł nowoczesny ma być zastosowany, aby osiągnąć tę efektywność energetyczną, a co za tym idzie poprawę jakości powietrza, przez pomoc w wyborze wykonawcy. Pamiętajmy, że to beneficjent ostatecznie podejmuje decyzję jakiego audytora, jakiego wykonawcę wybiera idąc przez proces realizacji a na zakończeniu świadectwo charakterystyki energetycznej budynku, czyli potwierdzenie tych założeń czy zostały osiągnięte czy też nie i wizyta monitorująca operatora, która potwierdza wykonanie tych inwestycji. Odnosząc się do nieprawidłowości czy dalej mamy sygnały? Niestety codziennie wpływają do naszego Funduszu informacje z organów ścigania, z policji o kolejnych postępowaniach, gdzie nasi mieszkańcy, nasi beneficjenci zostali poszkodowani a nawet oszukani przez nieuczciwych wykonawców. Sami jako Fundusz też składamy takie zawiadomienia. Tylko w tym tygodniu niestety musiałem podpisać wniosek do prokuratury na jednego z wykonawców, gdzie zostało poszkodowanych 27 beneficjentów i kolejne są w przygotowaniu. Jednak chciałbym z całą mocą i stanowczością podkreślić: po to była reforma programu, aby właśnie do takich nieprawidłowości nie dochodziło i co najważniejsze, i najistotniejsze, my jako Fundusz w Katowicach nową edycję „Czystego Programu” realizujemy i oceniamy w sposób regulaminowy, a więc to co zostało przygotowane realizujemy i tutaj przede wszystkim beneficjenci i wykonawcy powinni być spokojni i otrzymać informację, że otrzymają środki jeżeli tylko zrealizują -w sposób, który jest w programie- inwestycję i złożą poprawnie wniosek o płatność, w terminach regulaminowych otrzymają środki i inwestycja zostanie rozliczona.
Panie prezesie a czy możemy oszacować ile jeszcze „kopciuchów” w województwie śląskim pozostało do wymiany?
Zgodnie z Centralną Bazą Emisyjności (CEEB) i też Polskiego Alarmu Smogowego -bo taka grafika pojawiła się bodajże 19 listopada- jeszcze około 200 tysięcy „kopuciuchów” na terenie województwa śląskiego jest to do wymiany. Znaczna ilość. Natomiast, tak jak powiedziałem, my ten nowy program „Czyste Powietrze” -mówię my, jako instytucje wdrażające, autor programu Narodowy Fundusz i Wojewódzkie Fundusze- nie ilość ale jakość, zabezpieczenie mieszkańców województwa śląskiego, naszych beneficjentów żeby inwestycje były wykonane w sposób racjonalny, gospodarny, celowy i żeby nie dochodziło do nieprawidłowości, które miały miejsce w programie „Czyste Powietrze”. To zapewniamy i sukcesywnie oczywiście rozmawiamy z naszymi partnerami, z samorządami. Chciałem już w tym miejscu bardzo serdecznie podziękować ponad 90 gminom, 91 dokładnie, które są operatorami w ramach programu „Czyste Powietrze”. Mieszkańcy mogą na terenie swojej gminy złożyć wniosek o dofinansowanie i zachęcam, i proszę kolejne kilkadziesiąt samorządów -bo pamiętajmy mamy 167 gmin na terenie województwa śląskiego- o to aby przystąpiły do operatorstwa bo tylko wspólnym wysiłkiem i zaangażowaniem możemy dojść do momentu, którego wszyscy oczekujemy, czyli znacznej poprawy jakości powietrza na naszym terenie.
Zmieniając temat. Policjanci w województwie śląskim otrzymali w tym miesiącu 72 nowe radiowozy hybrydowe. One zastąpią wysłużone pojazdy a sam zakup jest współfinansowany przez m.in. ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Czy w przyszłym roku też będzie takie dofinansowanie?
Jak najbardziej tak. W tym roku już siódma edycja, gdzie nasz Fundusz w Katowicach dofinansował Śląski Garnizon Policji środkami 5 000 000 złotych. Na przyszły rok również podobna kwota, bo dokładnie kwota 4 800 000, jest zaplanowana i kolejna wymiana kilkudziesięciu pojazdów na nowoczesne, niskoemisyjne, hybrydowe z korzyścią dla bezpieczeństwa samych funkcjonariuszy, z korzyścią dla bezpieczeństwa nas jako mieszkańców, ale przede wszystkim z troską o środowisko, bo łączymy racjonalność z gospodarnością. I co jest naszym celem? Bo to nie tylko Śląski Garnizon Policji, gdzie przeznaczamy środki właśnie na zmianę floty pojazdów, bo też jeżeli chodzi o emisję pyłów i zanieczyszczeń spalin, mówiąc kolokwialnie i wprost, to jest znaczna redukcja – 72 tony na rok przy przebiegu minimum 1,5 miliona kilometrów. Te 72 pojazdy pozwolą właśnie na ograniczenie zanieczyszczeń pyłowo-gazowych do atmosfery. Na pewno będziemy wspierać. Państwowa Straż Pożarna, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, instytucje które mają na celu zarówno bezpieczeństwo, jak i poprawę jakości stanu środowiska. Nasz katowicki Fundusz jest liderem pod względem przeznaczanych środków, które są inwestowane w poorawę stanu środowiska i chcemy żeby to pojęcie lidera w dalszym ciągu funkcjonowało, więc udoskonalamy, ogłaszamy nowe programy.
Musimy kończyć. Mateusz Pindel - prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach był gościem Radia Katowice. Dziękuję.
Dziękuję panie redaktorze.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
