ZAKOŃCZENIE SEZONU | Lampert | Shemet | Chór | Orkiestra Symfoniczna
20 czerwca 2025 r.
Wykonawcy:
Andrzej Lampert – tenor
Yaroslav Shemet – dyrygent
Jarosław Wolanin – przygotowanie chóru
Chór Filharmonii Śląskiej
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej
Program:
Henryk Mikołaj Górecki – Trzy tańce na orkiestrę op. 34
Karol Szymanowski – Symfonia nr 3 Pieśń o nocy op. 27
Richard Strauss – Życie bohatera op. 40
Spektakularny finał 80. jubileuszowego sezonu artystycznego Filharmonii Śląskiej zawiera wszystko to – co piękne i szlachetne – co wypełnia hasło „Usłysz Śląsk”.
Arcydzieła muzyki polskiej Szymanowskiego i Góreckiego w korespondencji z jednym z najwybitniejszych poematów w historii muzyki Życie bohatera Straussa na jednym koncercie interpretują jedynie wybitni muzycy, jak wybitne są partytury wspomnianych kompozytorów.
Trzy tańce na orkiestrę to jeden z nielicznych utworów Góreckiego, powstałych w I połowie lat 70. okresie ograniczonej pracy twórczej, spowodowanej złym stanem zdrowia kompozytora. Jednak w 1973 roku udało się mu ukończyć to orkiestrowe dzieło, na które składają się trzy skontrastowane z sobą tańce o wyraźnej proweniencji ludowej. Utwór ten Górecki dedykował Antoniemu Szafrankowi, jednej z czołowych postaci Średniej Szkoły Muzycznej w Rybniku, do której kompozytor czuł niezwykły sentyment. Tam bowiem, w roku 1952, na rozpoczął regularną naukę muzyki na wydziale instruktorsko-pedagogicznym.
Trzecia symfonia Karola Szymanowskiego Pieśń o nocy zabierze nas w podróż w kraje orientu. Ta wokalno-instrumentalna symfonia kantata oparta jest na tekście poematu perskiego poety z XIII wieku, Dżalaluddina Rumiego. Klimat pełnego emocjonalnej treści poematu kompozytor przełożył na język muzyczny, tworząc dzieło niezwykle zmysłowe, miejscami wręcz ekstatyczne. Podobnie jak w poemacie Richarda Straussa zobaczymy tutaj niezwykle szerokie instrumentarium. Kompozytor uzyskał dzięki niemu wyrafinowane i subtelne efekty kolorystyczne, warto jednak wspomnieć, że w instrumentacji dzieła wspomagał Karola Szymanowskie Grzegorz Fitelberg.
Jednoczęściową symfonię podzielić można na trzy fazy: pierwsza (na tenor solo, chór i orkiestrę) ma charakter wprowadzenia, środkowa (orkiestrowa) utrzymana jest w stylu orientalnego, barwnego tańca i scherza, natomiast ostatnie ogniowo (znów przeznaczone na pełną obsadę) posiada cechy adagia, zwieńczonego kulminacją (misterium) i kodą.
Poemat symfoniczny Życie bohatera oparty jest na autorskim programie kompozytora, który opowiada historię życia archetypowego herosa. Poszczególne części poematu obrazują jego wrogów, przyjaciół, scenę decydującej bitwy i pożegnanie z tym światem. Utwór ten zawiera ponad trzydzieści cytatów z wcześniejszych dzieł Straussa, m.in. Also sprach Zarathustra, Till Eulenspiegel, Don Kichot, czy Don Juan. Kompozytor wykorzystuje poszerzone instrumentarium orkiestrowe, w którym możemy dostrzec m.in. klarnety sopranowe i basowe, kontrafagot, tubę tenorową czy bęben basowy i tenorowy. Tworząc bohaterskie dzieło w tonacji Es-dur, pragnął nawiązać do III Symfonii Ludwiga van Beethovena. Zagadką pozostaje, czy w archetypicznej postaci tytułowego bohatera ukrywa się sam kompozytor…?
