Maria Montessori, włoska lekarka i pedagog, stworzyła system wychowawczy, który od ponad stu lat zdobywa serca rodziców i nauczycieli na całym świecie. Jej filozofia opiera się na prostym, a zarazem rewolucyjnym założeniu: "pomóż mi zrobić to samemu". W metodzie tej dziecko nie jest pustym naczyniem, które trzeba napełnić wiedzą, ale małym odkrywcą, który ma naturalną potrzebę poznawania świata i dążenia do samodzielności. Choć Montessori kojarzy się głównie ze specjalistycznymi przedszkolami, jej zasady z powodzeniem można wprowadzić w domu, dobierając odpowiednie pomoce edukacyjne (w tej metodzie unika się słowa "zabawki"). Czym charakteryzują się takie przedmioty i dlaczego warto po nie sięgnąć?
Wchodząc do pokoju urządzonego w duchu Montessori, od razu zauważymy różnicę. Nie ma tu grających, migających plastików. Pomoce są zazwyczaj wykonane z naturalnych materiałów: drewna, metalu, szkła czy tkaniny. Są estetyczne, proste i, co najważniejsze, realistyczne. Montessori uważała, że dzieci powinny poznawać świat takim, jaki jest naprawdę, dlatego zamiast stylizowanych, bajkowych zwierzątek, w tej metodzie stosuje się figurki wiernie odwzorowujące anatomię.
Kluczową cechą zabawek montessoriańskich jest izolacja trudności. Oznacza to, że dana pomoc służy do ćwiczenia jednej, konkretnej umiejętności. Jeśli dziecko ma układać klocki według wielkości (np. Różowa Wieża), to wszystkie klocki są w tym samym kolorze, by różnica barw nie odwracała uwagi od różnicy rozmiarów. Dzięki temu dziecko może w pełni skupić się na zadaniu i samodzielnie zauważyć ewentualny błąd. To buduje koncentrację i umiejętność logicznego myślenia.
Wśród popularnych pomocy dla najmłodszych znajdziemy proste układanki, sortery kształtów, czy pudełka trwałości (box with tray), do których wrzuca się piłeczkę, by zrozumieć, że przedmiot istnieje, nawet gdy znika z pola widzenia. Dla nieco starszych dzieci przeznaczone są ramy do nauki zapinania guzików, wiązania sznurowadeł czy zapinania zamków błyskawicznych. To bezpośrednie wsparcie małej motoryki, które przekłada się na samodzielność w ubieraniu.
Jednak Montessori to nie tylko klocki. Ogromną rolę odgrywają tu akcesoria z działu "życie praktyczne". Są to zminiaturyzowane, ale w pełni funkcjonalne narzędzia dorosłych: mała miotła i szufelka, drewniany nóż do krojenia warzyw, mały dzbanek do nalewania wody czy zestaw do mycia okien. Dzieci uwielbiają naśladować dorosłych, a możliwość prawdziwego uczestniczenia w domowych obowiązkach daje im ogromne poczucie sprawczości i bycia ważną częścią rodziny. Krojenie banana własnym nożem czy samodzielne starcie kurzu buduje pewność siebie znacznie skuteczniej niż jakakolwiek gra na tablecie.
Zabawka edukacyjna to tylko połowa sukcesu. Równie ważny jest sposób jej prezentacji. W domu inspirowanym Montessori panuje ład i porządek. Pomoce są ułożone na niskich, otwartych regałach, tak aby dziecko miało do nich swobodny dostęp bez proszenia o pomoc dorosłego. Każda rzecz ma swoje stałe miejsce.
Zasada jest prosta: mniej znaczy więcej. Zamiast wielkiego kosza, w którym wymieszane są wszystkie klocki i autka, na półkach znajduje się ograniczona liczba zabawek (np. 6-8 sztuk). Reszta jest schowana i co jakiś czas wymieniana (system rotacji). Dzięki temu dziecko nie jest przytłoczone nadmiarem bodźców, łatwiej mu podjąć decyzję, czym chce się bawić, i – co kluczowe – łatwiej mu po sobie posprzątać. Zabawa (nazywana w metodzie Montessori "pracą własną") kończy się odłożeniem pomocy na miejsce. Uczy to odpowiedzialności za przestrzeń i szacunku do przedmiotów.
Wprowadzenie elementów metody Montessori w domu nie wymaga wielkich nakładów finansowych ani certyfikatów pedagogicznych. Wymaga zmiany myślenia o dziecku. Wybierając mądre zabawki edukacyjne, które stawiają przed maluchem realne wyzwania, wspieramy jego naturalny rozwój. Dziecko, które potrafi samo nalać sobie wody, zapiąć guzik czy ułożyć skomplikowaną układankę, czuje się kompetentne i niezależne. Te małe sukcesy budują fundament pod przyszłą edukację szkolną i dorosłe życie.
Montessori to nauka przez doświadczanie, popełnianie błędów i samodzielne ich korygowanie. To dawanie dziecku wędki, a nie ryby. W świecie pełnym hałasu i pośpiechu, pomoce te oferują ciszę, skupienie i satysfakcję z własnoręcznie wykonanej pracy.
Jeśli chcesz stworzyć swojemu dziecku przestrzeń sprzyjającą rozwojowi i samodzielności, zapoznaj się z ofertą zabawek edukacyjnych w księgarni internetowej Tantis. Znajdziesz tam starannie dobrane pomoce, układanki i akcesoria zgodne z duchem metody Montessori, które pomogą odkrywać świat w mądry i angażujący sposób.
