J: Witej, Iwōna. Co żeś takŏ markotnŏ?
I: A niy wiym. Nic mi sie niy chce.
J: Nic?
I: Niy chce mi sie jeś, niy chce mi sie stŏwać rano, robić…
J: To możno jŏ sie pōda do dōm?
I: Niy niy niy. Bo to jedne, co mi sie chce, to uczyć sie ślōnskigo. Ino to dŏwŏ mi… Jak to pedzieć?
J: Kopa? Szwōng?
I: No, dŏwŏ mi szwōng to fajne słowo.
J: I zarŏ Ci bydzie lepij? To co Ci w kōńcu je?
I: Wiysz, jŏ sie tak myślã, co… to je jŏr!
J: Jŏr? Przeca to niy ma żŏdnŏ niymoc.
I: To niy ma prŏwda. Jŏr dŏwŏ niymoc. Boli gowa, i czowiek je taki ôgōlnie niymocny.
J: Aaa, to mŏsz recht. To richtig może być „alergijŏ” na jŏr. A jŏ sie pomyślała, co Ty niy pamiyntŏsz,
co znaczy te słowo.
I: Pamiyntōm. Pory roku to zima, jŏr, lato, podzim…
J: Na jŏr dobrze je iś do ôgrōdka.
I: Ale na ôgrōdku trzeba sie narobić, a mie sie nic niy chce.
J: Wcale niy musisz robić.
I: Jak to? Trzeba sadzić i przesadzać…
J: Flancować!
I: Aha! Flancować. Potyn to podlŏć wodōm z tego…, z tyj…
J: Kōnewki abo giskany.
I: Aha. Podlŏć te flance wodōm z kōnewki abo giskany.
J: Ale ale, ani niy musisz tego robić, możesz w tyj zegrōdce siedzieć i dychać.
I: Kaj?
J: Nō, w laubie abo przed laubōm.
I: Ale skōnd weznã laubã na ôgrōdku?
J: Jak to skōnd? Na kożdym ôgrōdku je lauba.
I: Co Ty gŏdŏsz? Niy ma takich wielkich ôgrōdkōw.
J: A pojakymu ôn mŏ być wielki? Lauby niy sōm zaôbycz wielke?
I: Nō jak to? W Cieszynie ône sōm na cołko dugoś Rynku!
J: Ach! To terŏzki nōm sie przidarził ôszydny kamrat tumacza. Lauba w Cieszynie a lauba sam u nŏs
to niy ma to samo.
I: Jak to? Sōm rostōmajte lauby?
J: Ja! W cieszyńskim to sōm take arkady, podciynia w starych budowlach, a u nŏs sam to je taki mały
drzewiany dōmek, takŏ chałpka na ôgrōdkach na rostōmajte wihajstry i na to, coby tam trochã
ôdpocznōńć.
I: Nō to tak może być, to jŏ Cie proszã na mōj ôgrōdek do mojij lauby – bydymy pić kafyj i jeś
kołŏcz!
GRAMATYKA
W dzisiejszej lekcji używałyśmy specyficznej śląskiej konstrukcji składniowej. Chodzi o zaprzeczenie
czasownika być. Po polsku, kiedy być ma znaczenie istnienie w jakiejś przestrzeni i/lub czasie
mówimy, że coś gdzieś jest lub tego nie ma: student jest w sali <> studenta nie ma w sali, natomiast w
przypadku „być” egzystencjalnego zaprzeczamy: jest <> nie jest, czyli to jest prawda <> to nie jest
prawda. Po śląsku obie konstrukcje składniowe są jednakowe: sztydynt sam je <> sztudynta sam niy
ma i także: to je jakoś niymoc <> to niy ma żŏdnŏ niymoc, to je prŏwda <> to niy ma prŏwda.
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
