Wielkanoc, jajca i hazŏki
#auido1
J: Cześ Iwōna, kaj lecisz?
I: Do sklepu.
J: Terŏzki?
I: Nō, bo mōm moc sprawōnkōw do zrobiyniŏ.
J: Terŏzki?
I: Nō ja, bo przeca niydugo Wielkanoc. Trzeba mi dużo jajec i tych … do kolorowaniŏ ônych.
J: Potrzebne Ci farbiczki, tuszki do farbiyniŏ jajec.
I: Aha! Farbiczki do farbiyniŏ jajec. Ôńskigo roku żech chciała kupić we Wielki Czwŏrtek i nikaj niy mogłach już dostać. To latoś chcã już.
J: A musisz mieć farbiczki? Terŏzki sōm take rostōmajte ôklejki z ôbrŏzkami wielkanocnymi.
Zaôbycz dŏwajōm do cajtōngōw przed Świyntami.
I: Ale niy wiym, czy to by było dobre, bo moje chopcy majōm rade farbić jajca.
J: A jak ôzdobiŏcie te jajca? Można tyż pedzieć ôbmoić.
I: Te słowo mōm rada: ôbmoić. Dō mie ône je fajniyjsze niźli ôzdobić.
J: Mŏsz recht – bo pasuje na jŏr, pasuje do słowa moj, a moj je fajny, zielōny, ciepły i przepowiadŏ lato.
I: Moje chopcy majōm radzi szkrobać te jajca jegłōm. Szkrobiōm rostōmajte ôbrŏzki.
J: A co nojlepij?
I: No… czasym, znaczy sie, jak Tyś to gŏdała: „zaôbycz” to sōm ajnfach kryski, pŏski, kōłka, kropki.
J: To je doś łatwo wyszkrobać.
I: Mhm. A zaôbycz to sōm do przikłŏdu małe… zajōnczki?
J: U nŏs to sōm hazŏki. Zajōnc, zajōnczek to je hazŏk.
I: To tyż niy ma trudno – dwa połōnczōne kōłka, do tego na wiyrchu duuuuge uszy i wōnsiki, a na dole take małe kulki, że to łapki.
J: I hazŏki na Wielkanoc sōm fest wożne.
I: Ja, wiym. Na Ślōnsku hazŏki dŏwajōm bajtlōm prezynty.
J: Geszynki.
I: A! Ja ja ja. Geszynki.
J: I beztōż niykerzi cołko Wielkanoc mianujōm Zajōnczek. U Ciebie hazŏk dŏwŏ jakeś geszynki?
I: Moja szwigermuter zŏwdy gŏdała, co na Wielkanoc majōm być ino maszkyty.
J: Nō dyć! A Ty jeszcze pamiyntŏsz, jak sie mianujōm maszkyty? My ô tym gŏdały na naszych korkach ô szkole i ô tycie.
I: Ja, to może być szekulada i na Wielkanoc małe szekuladowe jajeczka – take choby bōmbōny, i jeszcze szekuladowe hazŏki.
J: U mie jeszcze sie dŏwŏ marcepōny – take figurki z marcepana, kurziczki, kokotki, malućke marekwie, i jabuszka.
I: Jŏ bardzij mōm rada szekulada niźli marcepōn.
J: Ale niy śmi nikt przepōmnieć ô cukrowym baranku.
I: Niy przepōmna. I dōm ônymu czyrwono fankã!
GRAMATYKA
W naszej dzisiejszej lekcji warto zwrócić uwagę na słowo „jegła” – to słowo powinno mieć poczesne miejsce wśród słów-kluczy, słów-symboli języka śląskiego. Dlaczego? W publikacji „Dialekty języka polskiego (z 3 mapami)” wydanej w 1957 roku znakomity dialektolog Kazimierz Nitsch pisał: „[w]zięty jako całość, Śląsk nie ma pozytywnych znamionujących go właściwości językowych: za taką uznać można chyba tylko je- w wyrazie jegła…”. Dziś już i na inne cechy języka śląskiego wskazujemy jako na cechy znamionujące. Warto jednak podkreślić, że już w początkach badania odmian językowych na terenie Polski przynajmniej na jedną wskazywano.
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
