Od października dwie ofiary czadu. Szef śląskiej PSP: Montujmy czujki
Rozpoczął się sezon grzewczy, a wraz z nim powraca zagrożenie ze strony tlenku węgla. Z danych Rządowego Centrum Bezpieczeństwa wynika, że od początku października wskutek zatrucia czadem zmarły w kraju już dwie osoby. Śląski komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej st. bryg. Damian Legierski zaapelował w „Gościu Poranka" Radia Katowice o czujność. Dodał, że analizy wykazują, że więcej osób montuje obecnie w domach czujniki tlenku węgla i dymu.
„W tym roku (w województwie śląskim - przyp. red.) było około 980 takich zdarzeń, mówię o sezonie grzewczym 2025/2026. Tych alarmów, gdzie uruchomiły się czujki tlenku węgla, było już 2/3, a jeszcze rok temu w sezonie 2024/2025 była to gdzieś połowa. Te analizy wskazują na to, że jednak montujemy te czujki i to jest bardzo dobry kierunek" - stwierdził gość rozgłośni. Podkreślał jednocześnie, że kluczowe są również regularne przeglądy przewodów kominowych i wentylacyjnych.
Komendant śląskich strażaków wskazał, czym nie powinniśmy zimą dogrzewać mieszkań. „Wszelkie te kozy, (..) które powodują, że właśnie to wydalanie tlenku węgla jest bardzo duże, ale my jakby skupiamy się mocno na tym tlenku węgla, ale to jest w ogóle też zagrożenie pożarowe, które wzrasta" - mówił st. bryg. Damian Legierski. „Tak zwane farelki od lat są z nami. Za blisko są choćby firanek, choinki czy innych materiałów palnych" - wyjaśnił rozmówca Łukasza Łaskawca.
Czad to bezbarwny, bezwonny i śmiertelnie niebezpieczny gaz, który może ulatniać się, kiedy urządzenia grzewcze są niesprawne lub niewłaściwie użytkowane. Objawy, które mogą wskazywać na zatrucie tlenkiem węgla to między innymi ból i zawroty głowy, nudności, osłabienie i zaburzenia świadomości.
Na wnioski po ćwiczeniach „Wind Strike 26" trzeba jeszcze poczekać
Do wojewody śląskiego i komendanta śląskich strażaków wciąż spływają raporty po wojewódzkich ćwiczeniach służb ratunkowych „Wind Strike 26", które w dniach 21-23 października przeprowadzono na północy regionu. Zorganizowano je w pięciu powiatach: kłobuckim, lublinieckim, myszkowskim, zawierciańskim i częstochowskim oraz w samej Częstochowie. Komendant śląskiej PSP przekazał na antenie Radia Katowice, że na pełne podsumowanie działań potrzeba jeszcze czasu.
„To były ćwiczenia na taką skalę, że musimy poczekać, bo z jednej strony musimy stworzyć te raporty my jako straż pożarna, ale też samorządy, jednostki samorządu terytorialnego, głównie te komórki związane z zarządzaniem kryzysowym po swojej stronie" - wyjaśnił szef śląskich strażaków. Dodał, że „cała baza i sztaby były w Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie". „Tam również byliśmy zakwaterowani. Bardzo ważnym elementem dla mnie były te kontakty i spotkania. Nie ograniczyliśmy się tylko do tych pięciu powiatów, ale zaprosiliśmy strażaków z innych części województwa. To była bardzo wielka wartość dodana" - podkreślił st. bryg. Damian Legierski.
Scenariusze ćwiczeń obejmowały między innymi ewakuację ludzi i dóbr kultury, reagowanie na skutki gwałtownych burz, ze szczególnym uwzględnieniem silnego wiatru i wypadki komunikacyjne.
Akademia Ochrony Ludności. Strażacy edukują, jak przetrwać kryzys
„Społeczeństwo obecnie nie może być tylko odbiorcą pomocy służb ratowniczych i porządkowych" - przyznał w „Gościu Poranka" Radia Katowice st. bryg. Damian Legierski. W całym kraju realizowany jest program edukacji powszechnej w związku z wdrażaniem przepisów ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. „Obywatele powinni świadomie uczestniczyć w tym procesie" - przyznał rozmówca Łukasza Łaskawca. „Oprócz tego, żeby społeczeństwo umiało współpracować z nami, to powinno jeszcze się szkolić, edukować i tworzyć tak zwane zapasy. Ta część edukacyjna, która również została przekierowana do Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczych Straży Pożarnych, jawi się w postaci właśnie Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, gdzie ta akademia rozpoczęła swoje życie 4 maja tego roku w Dniu Strażaka" - mówił komendant PSP.
Strażacy, między innymi podczas bezpośrednich spotkań, edukują społeczeństwo w pięciu obszarach. „W zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w zakresie planów kryzysowych, pierwszej pomocy, CBRN, czyli tych zagrożeń chemicznych, radiologicznych, biologicznych i radiacyjnych oraz w zakresie przygotowania zapasów" - wymieniał gość Radia Katowice.
Każdy miesiąc Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej to inny blok tematyczny. Listopad porusza zagadnienia związane z długotrwałym brakiem prądu i przygotowaniem gospodarstwa domowego do ograniczonego dostępu do wody, ogrzewania i łączności.
Rozmawia Łukasz Łaskawiec.
Od początku października zmarły w Polsce dwie osoby w wyniku zatrucia tlenkiem węgla. Jak się uchronić przed tym niebezpieczeństwem? O to pytamy w „Gościu poranka” Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej starszego brygadiera Damiana Legierskiego. Dzień dobry.
Dzień dobry panie redaktorze, dzień dobry państwu.
Panie komendancie rozpoczął się sezon grzewczy a wraz z nim niestety powraca ten coroczny temat cichego zabójcy. To obok pożarów wywołanych przez niewłaściwe ogrzewanie lokali jedno z głównych zagrożeń w okresie zimowym. Zgadza się?
Tak, rozpoczęliśmy 1 października kolejny sezon grzewczy i kolejny raz, jako straż pożarna oczywiście, apelujemy, namawiamy do czujności, zachowania bezpieczeństwa, ponieważ ciągle ten tlenek węgla jest z nami pomimo wszystko i widzieliśmy to bardzo mocno w okresie letnim, paradoksalnie.
Kiedy były ogromne upały.
Kiedy były ogromne upały i tak zwana cofka kominowa. Poduszka powietrzna spowodowała w tym sezonie w ogóle bardzo duży wzrost tego typu zgłoszeń. Oczywiście teraz podczas sezonu grzewczego, kiedy rozpoczynamy ogrzewanie, pewnie też z tym zjawiskiem się będziemy borykać. Tutaj mocno apelujemy o to żeby pamiętać o przeglądach, o konserwacji, o zabezpieczeniu tych wszystkich przewodów kominowych, wentylacyjnych, aby te instalacje były sprawne. Ale też pamiętajmy o bezpieczeństwie, o tlenku węgla, że jest to bardzo niebezpieczny gaz, który naprawdę może powodować wiele szkód.
Sam tego doświadczyłem w okresie letnim. Nic nie czułem, a czujnik dwa razy w ciągu kilku dni zadzwonił bo była, tak jak pan powiedział, ta cofka. Ale mówi pan o przeglądach przewodów kominowych i wentylacyjnych, tymczasem wiele osób wciąż zakrywa kratki wentylacyjne, bo jak twierdzą, leci z nich zimne powietrze.
Tak, dlatego powiedziałem o wentylacji. To jest ten pierwszy krok żeby ta wentylacja była sprawna, żebyśmy ograniczyli ewentualne ulatnianie się tlenku węgla i skutki dla organizmu osób przebywających w mieszkaniu. Ale też pamiętajmy o tym żeby wszystkie urządzenia grzewcze też były sprawne. Jedno to sprawne instalacje kominowe czy wentylacyjne, ale drugie to sprawność wszelkich urządzeń grzewczych, które służą do tego żebyśmy się czuli komfortowo w naszym mieszkaniu.
Czym się absolutnie nie dogrzewać zimą?
Wszelkie „kozy” tak zwane, które powodują, że właśnie wydalanie węgla jest bardzo duże, czyli niepełne spalanie wtedy występuje. Natomiast też uczulam, bo my jakby się skupiamy mocno na tlenku węgla, ale to jest w ogóle zagrożenie pożarowe, które wzrasta pomimo wszystko, jeżeli mamy okres grzewczy. Widzimy to. Tak zwane farelki -od lat też są z nami- momentalnie ogrzewają pomieszczenie i są za blisko choćby firanek czy choinki, czy innych materiałów palnych. Wtedy też widzimy wzrost pożarów mieszkań przede wszystkim. Apelujemy abyśmy naprawdę zwracali uwagę na te podstawowe warunki bezpieczeństwa.
Panie komendancie, a czy te wszystkie apele strażaków w całym kraju, ale też i ekspertów z różnych środowisk, przynoszą efekty? Czy rzeczywiście teraz można mówić, że jest mniej wyjazdów strażaków do takich interwencji?
Mniej nie jest, natomiast wiemy po analizach, że jest więcej montowanych czujek tlenku węgla i czujek dymu, bo to widzimy. Jeżeli wzrost w tym roku był do około 980 takich zdarzeń, mówię o sezonie grzewczym 2025/2026, to z tych alarmów, gdzie uruchomiły się czujki tlenku węgla, było już 2/3. A jeszcze rok temu, w sezonie 2024/2025 była to gdzieś połowa. Te analizy wskazują na to, że jednak montujemy te czujki i to jest bardzo dobry kierunek.
Teraz w naszej rozmowie spójrzmy na działania operacyjne. Niedawno zakończyły się duże wojewódzkie ćwiczenia kryzysowe "Wind Strike sprawdzające gotowość z zakresu zarządzania kryzysowego, ochrony ludności i obrony cywilnej. Jakie główne wnioski z tych ćwiczeń pan wyciąga?
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej jest z nami od dwóch lat. Organy na każdym szczeblu na podstawie ustawy mają obowiązek przynajmniej raz w roku zorganizować ćwiczenia dotyczące właśnie ochrony ludności. Te ćwiczenia były pierwszymi ćwiczeniami.
Na północy województwa śląskiego, przypomnijmy.
Tak. Pierwszy raz się odbyły. Zrobiliśmy na północy województwa śląskiego na terenie pięciu powiatów i miasta Częstochowy na bardzo szeroką skalę w dniach 21-23 października. Bardzo ciekawe ćwiczenia. Myślę, że raporty które będą spływać dotyczące wszelkich wniosków, jeszcze przed nami.
Jeszcze nie wszystkie raporty są opracowane.
To były ćwiczenia na taką skalę, że musimy poczekać, bo z jednej strony musimy stworzyć raporty my jako straż pożarna, ale też samorządy, jednostki samorządu terytorialnego, głównie komórki związane z zarządzaniem kryzysowym, po swojej stronie. Organizatorem tych ćwiczeń wojewódzkich był wojewoda śląski, my jako Państwowa Straż Pożarna byliśmy współorganizatorem. Ćwiczenia były głównie poświęcone tym razem intensywnym zjawiskom atmosferycznym, ze szczególnym uwzględnieniem bardzo silnego wiatru. Jakby to był cały sens tych ćwiczeń, ale wokół tego cała ta otoczka była związana z różnymi innymi zagrożeniami, chociażby z powalonymi drzewami, z zagrożeniem powodziowym w jednym miejscu, ale i pożary, i zdarzenia masowe, gdzie było wiele osób poszkodowanych. Zatrzymany pociąg, gdzie tam również doszło do różnego rodzaju sytuacji niebezpiecznych. Wypadek autobusu w centrum Częstochowy. Ale chciałbym powiedzieć o innej rzeczy. Cała baza i sztaby były w Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie. Tam również byliśmy zakwaterowani. Bardzo ważnym dla mnie elementem były kontakty i spotkania właśnie strażaków z przedstawicielami zarządzania kryzysowego, bo my nie ograniczyliśmy się tylko do tych pięciu powiatów, ale zaprosiliśmy strażaków z innych powiatów części województwa. Myślę, że to była bardzo wielka wartość dodana tych wspólnych relacji, kontaktów i wymiany poglądów na temat bezpieczeństwa.
Panie komendancie, aby skutecznie działać w sytuacji kryzysowej czy jakiegoś zagrożenia, konieczna jest również koordynacja tego jak funkcjonują ludzie. W Polce jest teraz taki projekt Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. To ogólnopolski program, który stawia na naukę konkretnych nawyków w sytuacjach kryzysowych i jest podzielony na miesięczne bloki tematyczne. Listopad to między innymi przygotowanie mieszkania na długotrwały brak prądu. Jak ta akademia funkcjonuje? Czy są chętni, którzy zgłaszają się na takie spotkania? To są różne formy, to nie jest tylko tak, że są szkolenia. Prawda?
Od momentu wejścia w życie ustawy o ochronie ludności i obrony cywilnej, wydaje się że musimy bardzo szeroko popatrzeć na te sprawy bezpieczeństwa. Wydaje się, że możemy postawić taką tezę, że społeczeństwo obecnie nie może być tylko i wyłącznie odbiorcą pomocy służb ratowniczych i porządkowych…
Też ma działać.
…ale powinno świadomie uczestniczyć w tym procesie. Teraz musimy nałożyć na to, żeby oprócz tego żeby społeczeństwo umiało współpracować z nami, to powinno jeszcze się szkolić, edukować i tworzyć tak zwane zapasy. Ta część edukacyjna, która również została przekierowana do Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczych Straży Pożarnych, jawi się w postaci właśnie Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Ta akademia rozpoczęła swoje „życie” 4 maja w Dniu Strażaka tego roku. To jest ta część, gdzie jako strażacy zajmujemy się tą edukacją i tutaj mamy pięć obszarów, czyli edukujemy społeczeństwo w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, w zakresie planów kryzysowych, pierwszej pomocy, CBRN -czyli zagrożeń chemicznych, radiologicznych, biologicznych i radiacyjnych- oraz w zakresie przygotowania zapasów do ewentualnych braków, to co pan pytał, na przykład blackout czy w postaci chociażby plecaka ewakuacyjnego.
Który będzie zawierał to, co potrzebujemy na 72 godziny.
Tak jest. Może to jeszcze rozszerzyć. Z jednej strony jest takie hasło, jak tak zwana latarnia, czyli miejsca na przykład w sołectwie, gdzie będziemy mogli przyjść naładować powerbanki, naładować telefon, nawet się przespać czy wykąpać.
Ważna pomoc.
Tak jest. Ale my musimy sami być odporni, czyli dochodzimy do tego całego sensu o czym mówię, czyli budowania odporności społecznej, inaczej umiejętności przetrwania kryzysu.
Dlatego apelujemy do naszych słuchaczy aby, jeśli mogą, uczestniczyli w takich spotkaniach, aby zapoznali się z poradnikiem bezpieczeństwa, który trafił do skrzynek pocztowych.
Zapraszamy serdecznie.
Moim i państwa gościem w Radiu Katowice był Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej starszy brygadier Damian Legierski. Bardzo dziękuję za spotkanie i rozmowę.
Dziękuję bardzo.
Zawsze jesteśmy w centrum wydarzeń. Dyskutujemy o problemach ważnych dla kraju i regionu. Zadajemy trudne pytania, zmierzamy do sedna sprawy. Wykładamy kawę na ławę.
