Kaj jedziesz na zimowe feryje?
J: Witej Iwōna
I: Witej.
J: Rada żech jes, że cie widzã.
I: I jŏ jes rada. Dobrze powiedziałam? Oj! powiedziałach.
J: Acha! Powiedziałach abo pedziałach.
I: Jŏ – jes – rada, że to dobrze – pe-dzia-łach!
J: Gŏdałaś mi kejś, co robisz, jak nic niy robisz. I coś robiyła bez lato łōńskigo roku i na jŏr. A pogŏdōmy dzisioj, co bydziesz robić we zimã?
I: Ja! Chyntnie!
J: Umisz Ty jakeś szporty? Mŏsz je rada?
I: Zimowe szporty? Nō toć! Ale niy wiym, jak sie mianujōm te rzeczy, te co je zakłŏdōm na nogi…
J: Nō tōż po koleji, za rajōm. W mieście możesz się klojzdać na lodzie. Możesz to robić na zolach ôd szułōw…
I: No to super, aleś mi zadała bobu!! Nic nie rozumiem. To znaczy nic niy rozumiã! Myślã, jak gŏdŏsz na lodzie, to klojzdać znaczy jeździć? A na zolach to na łyżwach?
J: Ha ha ha!! Ale śmiyszne! Klojzdać to raczyj ‘ślizgać się’. A na zolach ôd szułōw abo ôd strzewikōw to na ‘podeszwach od butów’. To powtarzej, co możesz robić w mieście w zimã.
I: Mogã… kloj… klojzdać się na zolach ôd szczewikōw [strzewikōw]. Acha! To skoro ślizgać się na ślizgawce, to po śląsku klojzdać sie na klojzdówce?
J: Jaaa. Ale gŏdej klojzdōwce.
I: A jak będzie na łyżwach?
J: Na szlynzuchach.
I: To tyż umiã. Klojzdać się na szlynzuchach.
J: Dobra to terŏzki jadymy w gōry. Tam sjyżdżŏsz z wiyrchu na nartach, u mie sie gŏdało: na deskach.
I: O! Na nartach tyż poradzã!
J: A z dzieckami co mogymy robić?
I: Lepić bałwana i… jak są śnieżki?
J: Ciepać sie kulkami ze śniygu.
I: Najpiyrw je ukulać?
J: Brawo!! Jak klōski! To gŏdej jeszcze rŏz, co bydziesz robić we zimã?|
I: Pojadã w Alpy…
J: Do Austryje?
I: Ja. Do Austryje abo do Italije. Bydã sjyżdżać na nartach w dziyń, we wieczōr klojzdać sie na szlynzuchach i potym ciepać się z dzieckami kulkami.
J: To trochã ci zŏwiszcza. Dej ino pozōr, coby kaj niy uklojzdnōńć na ta czyńść ciała, co mŏsz jōm na kōńcu plecōw. Trzim sie.
GRAMATYKA
Iwonko, dziś nazywałyśmy sporty zimowe. Mówiłam „szporty”, bo po śląsku często [s] przed innymi spółgłoskami zamienia się w [sz]: szport, sztympel, sztartnōńć. Pokazałyśmy też, jak powinien brzmieć dopełniacz rzeczowników miękkotematowych, czyli takich których temat, część wyrazu przed końcówką, kończy się spółgłoską miękką. Do takich rzeczowników należą wyrazy zapożyczone zakończone na -yjŏ, -ijŏ, jak Francyjŏ, Italijŏ, Austryjŏ, ale też np. kolanijŏ. W dopełniaczu przyjmują one końcówkę -e: Francyje, Italije, Austryje, kolanije.
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
