Geszynki ôd Mikołoja do moji familije.
J: Cześ Iwōna, Ty sie kajsik śpieszysz?
I: Ja. Cześ. Ja. Muszã połazić po sklepach, bo wiysz, grudziyń.
J: Nō i…
I: Nō, w grudniu sōm durś jakeś okazje, coby kupować prezenty? prezynty?
J: Geszynki.
I: Nō właśnie, geszynki.
J: A dostałaś już geltag, coby kupować geszynki?
I: Geltag – w sensie pieniądze?
J: Geltag w znaczeniu wypłata.
I: Aaa. Ja, ja i mōm zaskórniaki z poprzednich miesiyncy.
J: Zaskōrniŏki, znaczy sie naszporowałaś piniōndze w tamtych miesiōncach.
I: Nō, i niydugo Mikołoj, świynty Mikołoj, to muszã nakupić geszynkōw.
J: A dużo mŏsz ludzi do dŏwaniŏ jym geszynkōw?
I: Nō toć, do mamy i taty, do ôd nich mamy i taty, to sōm…
J: Starka i starzik abo ōma i ōpa.
I: Aaa, ja ja ja. Mhm… i do dzieckōw?
J: Może być i może być do bajtli. Jak mŏsz dziołszkã i synka, to do cery i synka – pamiyntŏsz. Synek po ślōnsku to je i syn, i chłopiec.
I: Nō, to dużo tych geszynkōw. Ale my na Mikołoja dŏwōmy małe geszynki, take porzōndne to potyn pod choinkã.
J: Nō, u mie tyż tak jes. A kaj Mikołoj dŏwŏ te geszynki?
I: Acha! I tu cie zaskoczã!!! Bo jŏ znōm te słowo po ślōnsku. Bo my kejś gŏdały ô ôbleczyniu i mi kŏzałaś na zadanie dōmowe sie dowiedzieć, jake zoki mŏ Krzysiek. To jŏ wiym, że Mikołoj dŏwŏ geszynki do zokōw.
J: A to sōm jakeś specjalne zoki? Czy take, co przed spaniym syjmujecie ze szłapōw?
I: Ha ha ha. Doprŏwdy śmiyszne… Dyć, że specjalne: czyrwōne, z biołōm lamōwkōm i biołymi kulkami prziszytymi.
J: Nō, i jake geszynki tam sōm?
I: Raczyj ino maszkyty. Do kożdego, co ôn lubi.
J: Możesz pedzieć, co ôn mŏ rŏd, co ôna mŏ rada.
I: Ja, moja mama mŏ rada szekuladã, ale tako ciymno, desyrowo. Mōj tata…
J: Abo mamulka i tatulek.
I: Moj tatulek mŏ rŏd… jak będą pomarańcze?
J: Apluziny.
I: Apluziny, ôn niy mŏ rŏd maszkytōw, ôn niy może cukru. Dziecka majōm radzi bōmbōny i lizŏki.
J: A starzik i starka?
I: Kokosanki, ale… to pewnikiym niy ma po ślōnsku…
J: To sōm makrōny.
I: Acha, ôni majōm wspólno zokã.
J: A twōj chop? Zapōmniały my ô Twojim chopie!
I: Mōj chop razym zy mnōm robi za Mikołoja i wciepuje te maszkyty do zokōw.
GRAMATYKA
Po śląsku zamiast „lubić” najczęściej używa się zwrotu „mieć rada / mieć rŏd”. Ten zwrot wymaga też biernika, czyli przypadka odpowiadającego na pytania: kogo? co? Odmienia się przez osoby czasownik „mieć”, a przymiotnik „rŏd/rada” pozostaje w tej samej formie. Pochodzi on z dawnej prasłowiańskiej odmiany prostej, krótkiej przymiotników. W języku polskim taka forma występuje rzadko, tylko w archaicznej zleksykalizowanej frazie: „Rad/rada Cię widzę, rad/rada Cię powitam w moim domu” itp.
Zatem powiemy:
jŏ mōm cie rŏd / rada
ty mŏsz mie rŏd / rada
ôn, ôna mŏ mie abo ciebie rŏd / rada
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
