Coś cie boli?
I: Hej, Jola.
J: Cześ. Pomyślałach sie, co nim pojedziesz do tyj Austryje i rozpoczniesz sie klojzdać, sjyżdżać i ciepać, trochã sie pogodōmy ô dochtorach… Oby ci sie niy przidało!
I: Ha ha ha! We Austryji po ślōnsku u dochtora i tak niy bydã gŏdać.
J: A tego niy wiysz! Ślōnzoki sōm wszyńdzie. We Austryji mogōm być tyż ślōnske dochtory.
I: Nō ja, mŏsz recht.
J: Jak ftoś sie klojzdŏ i richtiś fest uklojzdnie, to idzie do dochtora i co gŏdŏ?
I: Boli mnie noga? Kolano?
J: Może być: strzykŏ mie w kolanie abo mōm bolawe kolano.
I: Ja. Mōm bolawe kolano, bo…
J: Nō… niy ty !! Ftoś mŏ bolawe kolano, bo mŏ je – do przikłŏdu – wyskoczōne.
I: Acha. Mŏ bolawe kolano, bo mŏ je wyskoczōne.
J: Abo może ftoś mieć złōmano rynkã i trza jōm wrazić na bindã.
I: Binda tooooo…
J: Tymblak.
I: Ach tak. Ach ja! A jeśli jŏ robiã tak: ehe ehe! i drapie… drŏpie mie w garle?
J: To znaczy sie: kucŏsz.
I: Kucōm. Nie robię przysiadu, ino robia yhy yhe??
J: Nō ja, talyntnŏ dziołszko. A jak kucŏsz, to pewnikiym mŏsz tyż rymã i smarkŏsz.
I: O! To wiym, bo ryma to tyż katar po czesku. A smarkać to też potocznie po polsku. Czyli: jak jestem przeziębiona…
J: Przeziōmbiōnŏ. Żeś jes.
I: Ja. Jak żech jes przeziōmbiōnŏ, to kucōm, mōm rymã i smarkōm.
J: I musisz ôd dochtora wziōńć rewiyr, to znaczy niy możesz pŏrã dni łazić do roboty, coby sie druge ludzie niy przeziōmbiyli.
I: Ja, muszã wziōńć rewiyr. Czyli znaczy sie L sztyry. Poradzã liczyć po ślōnsku.
J: A jak ftoś sie znerwuje i go dźgo przi sercu, to mogymy pedzieć, co mŏ hercklekoty.
I: O, to jŏ czasym mōm hercklekoty, jak niy poradzã z niczym zdążyć.
J: Nō, ale take hercklekoty to raczy niy nadŏwajōm sie do lykarza, ino do poukłŏdaniŏ sie roboty.
I: Ja ja ja.
J: No to dalij. A z brzuchym abo z bebechym co możesz mieć?
I: Umiem tylko po polsku: bóle? biegunkę? może mnie kręcić w brzuchu?
J: To za rajōm: możesz mieć mory, durchfal, może kogoś morzić w brzuchu.
I: To znaczy: idã do dochtora i gŏdōm: mōm mory, mōm durchfal, morzi mie w brzuchu.
J: A tak doprŏwdy to richtiś fajnie, że nic nōm niy jes, że niy mōmy żŏdnyj niymocy, pra?
I: Ja. Mogymy sie pogŏdać ô niymocach, ale niych to bydōm abstrakcje.
J: Acha! To trzim sie zdrowo!
I: I Ty tyż.
GRAMATYKA
Moja szkolorko! Czy zauważyłaś taką frazę: kolano mōm wyskoczōne? W języku śląskim strona bierna jest o wiele częstsza niż w polskim. Podobnie jak po angielsku i po niemiecku zamianie na stronę bierną ulega o wiele więcej czasowników niż po polsku. O wiele więcej czasowników to czasowniki przechodnie. W języku polskim nieprzechodnie są np. czasowniki ruchu – wyskoczyć do nich należy. Po śląsku możemy go przekształcić w stronę bierną.
Nowy cykl audycji w Radiu Katowice. Iwona Kwaśny, dziennikarka, Zagłębiaczka, postanowiła uczyć się śląskiego, ale tak, jak języka obcego. Na lekcje, a w zasadzie na "Korki ze śląskiego" zapisała się do znakomitej profesorki, językoznawczyni Jolanty Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, dla odmiany rodowitej Ślązaczki. Co tydzień inna lekcja i inny temat, do którego dołączamy tekst dialogu i instrukcję gramatyczną, w opracowaniu prof. Jolanty Tambor. Audycje realizuje Krzysztof Kiczek.
